Aile Hukuku

Aile hukuku avukatı hangi davalara bakar?

Aile hukuku; evlenme, boşanma, velayet, nafaka, eşler arasındaki mal rejimi ve aile içi şiddete karşı koruma tedbirlerini kapsar. Bu davalara aile mahkemeleri bakar. Büromuzun bu alanda yürüttüğü başlıca işler aşağıdadır; her birinin ayrıntılı sayfası vardır.

• Anlaşmalı boşanma davasıEşlerin boşanma ve sonuçları üzerinde anlaştığı, protokolle yürüyen dava.
• Çekişmeli boşanma davasıBoşanma sebebinin ve kusurun ispatlandığı, delillerin toplandığı dava.
• Velayet davasıVelayetin belirlenmesi, değiştirilmesi ve kaldırılması.
• Kişisel ilişki kurulması davasıVelayeti almayan ana veya babanın çocukla görüşme düzeni.
• Nafaka artırım davasıKoşullar değiştiğinde nafakanın yeniden belirlenmesi.
• Mal paylaşımı davasıMal rejiminin tasfiyesi, katılma alacağı ve değer artış payı.
• Ziynet alacağı davasıDüğünde takılan altın ve takıların iadesi.
• Koruma ve tedbir kararı (6284)Uzaklaştırma, yaklaşmama ve diğer koruyucu ve önleyici tedbirler.

Boşanma davası nasıl açılır, hangi aşamalardan geçer?

1. 1

   Dava öncesi hazırlık

   Hangi yolun izleneceği ve hangi mahkemede dava açılacağı belirlenir.

   İlk karar, boşanmanın anlaşmalı mı çekişmeli mi yürüyeceğidir. Eşler boşanma ve sonuçları (velayet, nafaka, tazminat, mal paylaşımı) üzerinde anlaşabiliyorsa anlaşmalı boşanma; anlaşamıyorsa bir boşanma sebebine dayanan çekişmeli dava gündeme gelir.

   Boşanma davasında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa 6 aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m. 168). Davaya aile mahkemesi bakar; aile mahkemesi kurulmamış yerlerde asliye hukuk mahkemesi görevlidir.

2. 2

   Dava dilekçesi ve geçici önlemler

   Dava açılınca hakim, dava süresince geçerli olacak önlemleri alır.

   Dava dilekçesinde boşanma sebebi, dayanılan olaylar, deliller ve talepler (velayet, nafaka, tazminat) yazılır. Dava açılınca hakim; eşlerin barınmasına ve geçimine, malların yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m. 169). Tedbir nafakası ve çocuğun dava süresince kimin yanında kalacağı bu aşamada belirlenir.

3. 3

   Cevap ve ön inceleme

   Davalının cevap süresi, dava dilekçesinin tebliğinden itibaren 2 haftadır.

   Davalı, dava dilekçesinin kendisine tebliğinden itibaren 2 hafta içinde cevap dilekçesini verir (HMK m. 127). Ardından davacı cevaba cevap, davalı ikinci cevap dilekçesini sunabilir; bu dilekçeler için de süre 2 haftadır (HMK m. 136). Davalı da boşanmak istiyorsa cevap süresi içinde karşı dava açabilir (HMK m. 133).

   Dilekçeler tamamlanınca ön inceleme duruşması yapılır; mahkeme uyuşmazlık konularını belirler ve tarafların delillerini sunması için süre verir (HMK m. 137).

4. 4

   Delillerin toplanması

   Tanıklar dinlenir, gerekirse uzman incelemesi yapılır.

   Mahkeme tanıkları dinler, tarafların ekonomik ve sosyal durumunu araştırır, sunulan belge ve kayıtları inceler. Çocuk varsa velayet ve kişisel ilişki konusunda aile mahkemesinde görevli uzmanlardan (psikolog, pedagog, sosyal çalışmacı) rapor alınabilir.

   Boşanma davasında hakim, dayanılan olayların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz; tarafların ikrarı hakimi bağlamaz ve bu olgular hakkında yemin önerilemez (TMK m. 184). Taraflardan biri isterse duruşmanın gizli yapılmasına karar verilebilir.

5. 5

   Karar

   Boşanmayla birlikte velayet, nafaka ve tazminat da karara bağlanır.

   Boşanma sebebi ispatlanırsa hakim boşanmaya karar verir (TMK m. 170). Aynı kararda velayet, çocukla kişisel ilişki, nafakalar ve talep edilmişse maddi ve manevi tazminat da hükme bağlanır. Mal rejiminin tasfiyesi ve ziynet alacağı çoğunlukla ayrı dava konusu olur.

6. 6

   İstinaf, temyiz ve kesinleşme

   İstinaf ve temyiz süresi, kararın tebliğinden itibaren 2 haftadır.

   Aile mahkemesinin kararına karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde istinaf yoluna başvurulabilir (HMK m. 345). Bölge adliye mahkemesinin temyizi mümkün kararlarına karşı temyiz süresi de tebliğden itibaren 2 haftadır (HMK m. 361).

   Boşanma, karar kesinleştiğinde hüküm doğurur. Evliliğin boşanmayla sona ermesinden doğan dava hakları (örneğin boşanma davasında istenmemiş tazminat ve yoksulluk nafakası), boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren 1 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m. 178).

Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma arasındaki fark nedir?

Anlaşmalı boşanmada eşler boşanmanın bütün sonuçları üzerinde uzlaşır ve mahkeme bu anlaşmayı denetler. Çekişmeli boşanmada ise boşanma sebebi ve kusur, delillerle ispat edilir.

Ayrıntılar için anlaşmalı boşanma davası, çekişmeli boşanma davası sayfalarına ve anlaşmalı boşanma için gerekli evraklar yazısına bakabilirsiniz.

Boşanma sebepleri nelerdir?

Çekişmeli boşanma davası, Türk Medeni Kanunu'nda sayılan sebeplerden birine dayanmak zorundadır. Bazı sebeplerde dava hakkı süreye bağlıdır; süre geçerse o sebebe dayanılamaz.

Eşin kusurlu davranışından sonra evliliğin sürdürülmesinin hangi hallerde af sayıldığı için boşanmada af sayılan davranışlar yazısına bakabilirsiniz.

Boşanmanın mali sonuçları: nafaka, tazminat ve mal paylaşımı

Nafaka türleri

Kanunda dört ayrı nafaka vardır; her birinin koşulu ve süresi farklıdır. Hükmedilmiş bir nafakanın yıllara göre artışını nafaka artış hesaplama aracıyla hesaplayabilirsiniz.

Maddi ve manevi tazminat

Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen, kusursuz veya daha az kusurlu eş, kusurlu eşten uygun bir maddi tazminat isteyebilir. Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan eş ise kusurlu eşten manevi tazminat isteyebilir (TMK m. 174). Manevi tazminatın taksitle (irat biçiminde) ödenmesine karar verilemez (TMK m. 176).

Mal paylaşımı

Eşler sözleşmeyle başka bir rejim seçmemişse edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır (TMK m. 202). Bu rejimde mallar ikiye ayrılır:

• Edinilmiş mallar: Evlilik süresince karşılığı verilerek elde edilen değerlerdir; çalışma karşılığı edinimler, sosyal güvenlik ödemeleri ve kişisel malların gelirleri bunlardandır (TMK m. 219).
• Kişisel mallar: Kişisel kullanıma yarayan eşya, evlenmeden önce sahip olunan mallar, miras veya bağış yoluyla kazanılanlar ve manevi tazminat alacaklarıdır (TMK m. 220).

Her eş, diğerinin edinilmiş mallarından borçlar çıkarıldıktan sonra kalan değerin (artık değer) yarısı üzerinde alacak hakkına sahiptir (TMK m. 236). Bir malın kişisel mal olduğunu iddia eden bunu ispatlamalıdır; aksi ispatlanıncaya kadar bütün mallar edinilmiş mal sayılır (TMK m. 222). Mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarihte sona ermiş sayılır (TMK m. 225). Ayrıntısı mal paylaşımı davası sayfasındadır; düğünde takılan altınlar için ziynet alacağı davası sayfasına bakabilirsiniz.

Çocuklar: velayet ve kişisel ilişki

Evlilik sürerken velayeti ana ve baba birlikte kullanır; boşanmada velayet, çocuğun bırakıldığı tarafa aittir (TMK m. 336). Mahkeme velayeti düzenlerken olanak bulundukça ana ve babayı dinler; çocuğun sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararlarını esas alır (TMK m. 182). Kanunda anne veya baba lehine bir öncelik yoktur.

Velayeti almayan ana veya baba, çocukla uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir (TMK m. 323). Velayet sahibi görüşme düzenine uymazsa, çocuğun yararına aykırı olmamak koşuluyla velayet değiştirilebilir; mahkeme bunu kararında taraflara ihtar eder (TMK m. 182, 324).

Velayet kesin bir karar değildir: ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi gibi yeni olgular gerektiriyorsa hakim düzenlemeyi değiştirir (TMK m. 183). Ayrıntılar velayet davası ve kişisel ilişki kurulması davası sayfalarındadır.

Koruma kararı nedir, nasıl alınır?

6284 sayılı Kanun, şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kişilerin korunması için iki tür tedbir öngörür. Koruyucu tedbirler korunan kişiye yöneliktir (barınma yeri sağlanması, geçici koruma, ayrı yerleşim yeri belirlenmesi gibi). Önleyici tedbirler ise şiddet uygulayana yöneliktir: ortak konuttan uzaklaştırma, korunan kişiye, konutuna, okuluna ve işyerine yaklaşmama, iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme ve silahların teslimi bunların başlıcalarıdır (m. 5).

• Tedbir kararı hakimden, mülki amirden veya kolluktan istenebilir (m. 8).
• Koruyucu tedbir kararı için şiddetin uygulandığına dair delil veya belge aranmaz (m. 8).
• Karar ilk defasında en çok 6 ay için verilir; tehlike sürüyorsa süre uzatılabilir (m. 8).
• Karara karşı tebliğden itibaren 2 hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir (m. 9).
• Karara aykırı davranan kişi 3 günden 10 güne kadar, her tekrarında 15 günden 30 güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur (m. 13).

Ayrıntılar koruma ve tedbir kararı sayfasında ve 6284 sayılı Kanun kapsamında alınacak tedbirler yazısındadır.

İlk anda ne yapmalısınız?

Aile hukukunda en sık karşılaşılan dört durum ve her birinde bilinmesi gerekenler:

Aile hukuku yazıları ve hesaplama aracı

Aşağıdaki yazılarda boşanma, nafaka, velayet ve ziynet konuları ayrı ayrı ele alınmıştır.

Tüm yazılar: makaleler

Karabük'te aile mahkemeleri

Karabük Adliyesi'nde 2 aile mahkemesi (1. ve 2. Aile Mahkemesi) bulunur. Adliye, Ergenekon Mahallesi Mimar Sinan Caddesi'ndedir.

Safranbolu, Eskipazar ve Yenice ilçelerinde ayrı bir aile mahkemesi yoktur; bu ilçelerde aile hukukundan doğan dava ve işlere asliye hukuk mahkemesi, aile mahkemesi sıfatıyla bakar.

Boşanma davası, eşlerden birinin yerleşim yerinde veya son 6 aydır birlikte oturdukları yerde açılabildiğinden, eşlerden biri Karabük'te oturuyorsa dava Karabük'te açılabilir.

Büromuz Karabük merkezdedir: Bayır Mah. Kemal Güneş Cad. Hürriyet İş Merkezi (Akbank Binası) No:145/401, 78050 Merkez/Karabük. Başka şehirlerdeki dosyalar için online danışmanlık ile görüşme yapılabilir.

Boşanma davasında avukat zorunlu mu, ücret nasıl belirlenir?

Boşanma davasında avukatla temsil zorunlu değildir. Anlaşmalı boşanmada eşlerin avukatı olsa bile hakim tarafları bizzat dinler; bu nedenle duruşmaya kendilerinin de gelmesi gerekir (TMK m. 166/3).

Avukatlık ücreti, işin kapsamına göre avukatla yapılan yazılı sözleşmeyle belirlenir; Türkiye Barolar Birliği'nin her yıl yayımladığı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin altında ücret kararlaştırılamaz. Danışma görüşmesinin süresi, ücreti ve işleyişi online danışmanlık sayfasında yazılıdır.

Sık sorulan sorular