İş kazası tazminatı nasıl hesaplanır?
İş kazası tazminat hesaplama, işçinin kaza yüzünden kaybettiği kazancın bugünkü değerini bulma işlemidir. Mahkemeler bu hesabı aktüerya bilirkişisine yaptırır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin yerleşik uygulamasına göre hesap beş adımda yapılır:
- Bakiye ömür bulunur. İşçinin kaza tarihindeki yaşına göre TRH 2010 yaşam tablosundan kaç yıl daha yaşayacağı belirlenir.
- Dönemler ayrılır. Raporlu geçen süre geçici iş göremezlik dönemidir. Sonrasında 60 yaşına kadar aktif dönem, 60 yaşından bakiye ömrün sonuna kadar pasif dönem gelir.
- Her dönemin geliri hesaplanır. Aktif dönemde işçinin kendi ücreti, pasif dönemde asgari ücret esas alınır.
- Kusur ve maluliyet oranı uygulanır. Toplam gelir, işverenin kusur oranı ve işçinin maluliyet oranıyla çarpılır.
- SGK ödemeleri düşülür. Geçici iş göremezlik ödeneği ile SGK'nın bağladığı gelirin ilk peşin sermaye değeri, işverenin kusuru oranında indirilir.
Örnek hesap
15.06.1990 doğumlu erkek işçi 10.03.2025 tarihinde iş kazası geçiriyor ve 4 ay raporlu kalıyor. Kaza tarihindeki net ücreti 30.000 TL, maluliyet oranı %20, işverenin kusuru %80. SGK 60.000 TL geçici iş göremezlik ödeneği ödemiş, bağladığı gelirin ilk peşin sermaye değeri 1.000.000 TL. Tutarlar örnek olarak seçilmiştir.
| Kaza tarihindeki yaş ve bakiye ömür | 34 yaş · 40,62 yıl |
|---|---|
| Ücretin asgari ücrete oranı | 1,42 kat |
| Geçici dönem geliri (122 gün, %100 kayıp) | ₺122.000,00 |
| Geçici dönem: %80 kusur karşılığı − ödeneğin %80'i | ₺49.600,00 |
| İşlemiş dönem geliri (31.12.2026 tarihine kadar) | ₺638.594,06 |
| İşleyecek aktif dönem geliri (15.06.2050 tarihine kadar) | ₺10.881.124,14 |
| Pasif dönem geliri (22.10.2065 tarihine kadar) | ₺5.248.246,80 |
| Sürekli dönem toplam geliri | ₺16.767.965,00 |
| %80 kusur ve %20 maluliyet karşılığı | ₺2.682.874,40 |
| Peşin sermaye değerinin %80'i düşüldükten sonra | ₺1.882.874,40 |
| Toplam maddi tazminat | ₺1.932.474,40 |
Hesap için gereken bilgiler hangi belgede yazar?
Araçtaki her alan, dosyanızdaki bir belgeye karşılık gelir. Dava henüz açılmamışsa bazı bilgiler kesinleşmemiş olabilir; bu durumda elinizdeki orana göre yaklaşık bir sonuç alırsınız.
| Bilgi | Nerede yazar? |
|---|---|
| Maluliyet oranı | SGK'nın "sürekli iş göremezlik derecesi" kararı. İtiraz edilmişse Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu veya Adli Tıp Kurumu raporundaki oran. |
| Çalışır tarihi | SGK'nın aynı kararında "çalışır" ya da "sürekli iş göremezlik başlangıç tarihi" olarak geçer. Karar yoksa son istirahat raporunun bittiği günün ertesi günüdür. |
| Kusur oranı | Mahkemenin iş güvenliği uzmanlarından aldığı kusur raporu. Dava açılmadan önce SGK müfettiş raporu veya ceza dosyasındaki bilirkişi raporu fikir verir. |
| Ücret | Kaza ayına ait ücret bordrosu, banka kayıtları ve SGK hizmet dökümündeki prime esas kazanç. |
| Geçici iş göremezlik ödeneği | e-Devlet'teki iş göremezlik ödemesi sorgulama ekranı veya SGK'nın mahkemeye verdiği yazı. |
| İlk peşin sermaye değeri | SGK'nın gelir bağlama kararı ve mahkemeye gönderdiği yazı. Kaza sonrası gelir bağlanmamışsa bu tutar yoktur. |
Geçici ve sürekli iş göremezlik tazminatı arasındaki fark
Geçici iş göremezlik dönemi
Kaza tarihinden işçinin yeniden çalışabilir hale geldiği tarihe kadar geçen, istirahat raporlu süredir. İşçi bu dönemde hiç çalışamadığı için kaybı %100 kabul edilir ve maluliyet oranı uygulanmaz. Maluliyet oranı sonradan %0 çıksa bile bu dönemin zararı istenebilir. SGK'nın ödediği geçici iş göremezlik ödeneği, ücretin tamamını karşılamadığı için aradaki fark işverenden talep edilir.
Sürekli iş göremezlik dönemi
Tedavi bittikten sonra kalan kalıcı güç kaybının karşılığıdır. İşçi çalışmaya devam etse bile aynı işi diğerlerinden daha fazla çaba harcayarak yapacağı için zarara uğradığı kabul edilir. Hesap, maluliyet oranı üzerinden bakiye ömrün sonuna kadar yapılır; emeklilik sonrası yıllar da pasif dönem olarak hesaba girer.
Ücret tazminatı nasıl etkiler?
Tazminatı en çok değiştiren unsur ücrettir ve davalarda en sık tartışılan konu da budur. Hesapta işçinin kaza tarihindeki ücretinin asgari ücrete oranı bulunur. İşçinin 60 yaşına kadar her yıl asgari ücretin aynı katını kazanacağı kabul edilir. Brüt ücreti asgari ücretin 2 katı olan işçinin aktif dönem tazminatı, asgari ücretle çalışan işçinin 1,8 katına yakındır.
Ücretin bir kısmı elden ödeniyorsa veya bordroya düşük yansıtılmışsa gerçek ücret tanık, banka kaydı ve emsal ücret araştırmasıyla ispatlanabilir. Mahkeme, işçinin mesleğine ve kıdemine göre meslek odalarından ve ilgili kurumlardan emsal ücret sorar. Fazla mesai ve prim gibi değişken ödemelerin hesaba katılıp katılmayacağı dosyaya göre değişir; araca düzenli aylık ücreti girmek temkinli bir sonuç verir.
2026 yılında brüt asgari ücret ₺33.030,00, net asgari ücret ₺28.075,50 tutarındadır. Geleceğe ait yıllarda ücret her yıl %5 artırılır ve aynı oranda iskonto edilir. İki işlem birbirini götürdüğü için gelecek yılların geliri bugünkü ücretle hesaplanmış olur. Kıdem ve ihbar tazminatı gibi diğer alacaklar için işçilik alacakları hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
SGK ödemeleri tazminattan neden düşülür?
İşverenden istenen tazminat, SGK'nın karşılamadığı zarardır. SGK işçiye iki tür ödeme yapar: raporlu dönemde geçici iş göremezlik ödeneği, maluliyet oranı %10 ve üzerindeyse ömür boyu sürekli iş göremezlik geliri. SGK bu ödemeleri kusuru oranında işverenden geri ister (rücu eder). Aynı zararın iki kez ödenmemesi için rücu edilebilen kısım tazminattan indirilir.
- İndirilen tutar: Geçici iş göremezlik ödeneğinin ve gelirin ilk peşin sermaye değerinin, işverenin kusuruna karşılık gelen kısmı.
- İndirilmeyen tutar: İşçinin kendi kusuruna karşılık gelen kısım ile gelirde sonraki yıllarda yapılan artışlar.
- Maluliyet %10'un altındaysa: SGK gelir bağlamadığı için peşin sermaye değeri yoktur; yalnızca geçici iş göremezlik ödeneği düşülür.
Bu kural Türk Borçlar Kanunu'nun 55. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 21. maddesine dayanır. Özel sigorta şirketinin (işveren sorumluluk sigortası) yaptığı ödemeler ayrı bir yöntemle mahsup edilir ve bu araçta hesaba katılmaz.
TRH 2010 bakiye ömür tablosu
Bakiye ömür, belirli bir yaştaki kişinin ortalama kaç yıl daha yaşayacağını gösterir. İş kazası tazminat hesabında kaza tarihindeki yaşa karşılık gelen değer kullanılır. Aşağıda bazı yaşlar için TRH 2010 değerleri yer alıyor; araç 14 ile 99 yaş arasındaki her yaş için tablodaki değeri kullanır.
| Yaş | Erkek (yıl) | Kadın (yıl) |
|---|---|---|
| 20 | 53,99 | 58,85 |
| 25 | 49,24 | 53,92 |
| 30 | 44,45 | 49,00 |
| 35 | 39,67 | 44,10 |
| 40 | 34,93 | 39,23 |
| 45 | 30,27 | 34,43 |
| 50 | 25,79 | 29,74 |
| 55 | 21,54 | 25,18 |
| 60 | 17,62 | 20,79 |
Hesap yönteminin dayanağı
Araç, iş mahkemelerine sunulan aktüerya bilirkişi raporlarındaki yöntemi uygular ve gerçek raporların sonuçlarıyla sınanmıştır. Yöntemin dayandığı Yargıtay kararları:
- Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 24.03.2025 tarih, 2024/6040 E., 2025/4651 K.: Bakiye ömür TRH 2010 tablosuna göre belirlenir. İşçi 60 yaşına kadar aktif dönemdedir ve ücreti asgari ücrete oranlanarak hesaplanır; 60 yaşından sonraki pasif dönemde asgari ücret esas alınır. Bilinmeyen dönem her yıl için ayrı ayrı artırım ve iskonto yapılarak hesaplanır. Bulunan tutardan kusur ve maluliyet oranına göre indirim yapılır, ardından SGK ödemelerinin rücuya tabi kısmı düşülür.
- Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 20.02.2025 tarih, 2024/2375 E., 2025/2553 K.: Maluliyet oranı yüzde 0 olsa bile işçinin raporlu olduğu dönemde yüzde 100 iş gücü kaybına uğradığı kabul edilir. Bu dönemde yoksun kalınan ücretten, geçici iş göremezlik ödeneğinin rücuya tabi kısmı düşülerek tazminat hesaplanır.
Bilirkişiler arasında küçük yöntem farkları vardır. Bazı raporlar yılı 365 gün, bazıları 12 ay üzerinden hesaplar; bu fark sonucu %1 ile %2 arasında değiştirir. Kusur ve işverenin sorumluluğu hakkında ayrıntılı bilgi için iş kazasında işverenin sorumluluğu yazımıza ve iş hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.
İş kazası tazminat hesaplama hakkında sık sorulanlar
İş kazası tazminatı nasıl hesaplanır?
İşçinin kaza tarihinden bakiye ömrünün sonuna kadar elde edeceği gelir yıl yıl hesaplanır. Bu gelire işverenin kusur oranı ve işçinin maluliyet (sürekli iş göremezlik) oranı uygulanır. Bulunan tutardan SGK'nın ödediği geçici iş göremezlik ödeneği ile bağladığı gelirin ilk peşin sermaye değeri, işverenin kusuru oranında düşülür. Kalan tutar işverenden istenebilecek maddi tazminattır.
İş kazası tazminatında hangi ücret esas alınır?
İşçinin kaza tarihindeki gerçek ücreti esas alınır. Bu ücretin o tarihteki asgari ücrete oranı bulunur ve işçinin 60 yaşına kadar her yıl asgari ücretin aynı katını kazanacağı kabul edilir. 60 yaşından sonraki pasif dönem asgari ücret üzerinden hesaplanır. Bordrodaki ücret gerçeği yansıtmıyorsa mahkeme, meslek kuruluşlarından emsal ücret araştırması yaptırır.
Maluliyet oranı yüzde 10'un altındaysa tazminat alınır mı?
Alınır. Maluliyet oranı yüzde 10'un altında kaldığında SGK sürekli iş göremezlik geliri bağlamaz, fakat işverenden maddi ve manevi tazminat istenebilir. Bu durumda tazminattan peşin sermaye değeri düşülmediği için işverenin ödeyeceği tutar görece yüksek çıkar.
Maluliyet oranı sıfır çıkarsa hiç tazminat alınamaz mı?
İstirahat raporlu geçen süre için alınabilir. Yargıtay, işçinin çalışamadığı geçici iş göremezlik döneminde yüzde 100 iş gücü kaybına uğradığını kabul eder. Bu dönemde yoksun kalınan ücretten, SGK'nın ödediği geçici iş göremezlik ödeneğinin işverene rücu edilebilen kısmı düşülür; kalan tutar işverenden istenebilir.
SGK'dan alınan ödemeler tazminattan düşülür mü?
Düşülür, ancak tamamı değil. SGK'nın ödediği geçici iş göremezlik ödeneği ile bağladığı sürekli iş göremezlik gelirinin ilk peşin sermaye değeri, yalnızca işverene rücu edilebilen kısım kadar, yani işverenin kusuru oranında tazminattan indirilir. Gelirde sonradan yapılan artışlar indirilmez.
İş kazası tazminatında bakiye ömür nasıl belirlenir?
Bakiye ömür, işçinin kaza tarihindeki yaşına ve cinsiyetine göre TRH 2010 yaşam tablosundan alınır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi iş kazası davalarında eski PMF 1931 tablosu yerine TRH 2010 tablosunun kullanılmasını aramaktadır. Örneğin 41 yaşındaki erkek için bakiye ömür 33,99 yıl, 34 yaşındaki kadın için 45,08 yıldır.
İşçinin de kusuru varsa tazminat ne kadar azalır?
İşçinin kendi kusuru oranında azalır. Kusur raporunda işveren yüzde 75, işçi yüzde 25 kusurlu bulunmuşsa hesaplanan zararın yüzde 75'i istenebilir. Birden fazla davalı varsa (asıl işveren ve alt işveren gibi) kusur oranları toplanır; davalılar bu tutardan birlikte sorumludur.
Bu hesaplama manevi tazminatı da kapsar mı?
Kapsamaz. Araç yalnızca maddi tazminatı, yani geçici ve sürekli iş göremezlik nedeniyle uğranılan gelir kaybını hesaplar. Manevi tazminat bir formüle bağlı değildir; hakim, olayın ağırlığına, kusur oranlarına ve tarafların ekonomik durumuna göre takdir eder. Tedavi ve bakıcı giderleri de ayrıca istenir.
İş kazası tazminat davası ne kadar sürede açılmalıdır?
İş kazasından doğan tazminat davalarında zamanaşımı süresi 10 yıldır. Süre kural olarak kaza tarihinden başlar; maluliyet oranı sonradan değişmiş veya sonradan ortaya çıkmışsa başlangıç tarihi farklı değerlendirilebilir. Hak kaybı yaşamamak için sürenin bir avukatla birlikte hesaplanması gerekir.
Bu sayfadaki hesaplama ve açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş niteliği taşımaz. Kesin tazminat tutarı, mahkemenin alacağı kusur ve aktüerya bilirkişi raporlarıyla belirlenir. Ölümle sonuçlanan iş kazalarında yakınların isteyebileceği destekten yoksun kalma tazminatı farklı bir yöntemle hesaplanır.