Evlilik birliği, eşlerin yalnızca aynı çatı altında yaşamalarını değil; karşılıklı sorumluluk, ilgi ve özen yükümlülüğünü de içerir. Türk Medeni Kanunu, evlilik birliğini eşlerin ortak çabasıyla sürdürülmesi gereken bir hukuki ilişki olarak düzenlemiştir. Bu bağlamda, eşlerden birinin evlilikten doğan yükümlülüklerini sürekli biçimde ihmal etmesi, sorumsuz ve ilgisiz davranma olarak değerlendirilmekte ve boşanma sebebi teşkil edebilmektedir.
Sorumsuz ve ilgisiz davranışlar, uygulamada en sık karşılaşılan boşanma nedenlerinden biri olup, evlilik birliğinin temelinden sarsılması kapsamında ele alınmaktadır.
Bu davranışların hukuki dayanağı ve genel boşanma sebepleri, boşanma davalarına ilişkin diğer yazılarımızda ayrıntılı olarak incelenmektedir.
Sorumsuz ve İlgisiz Davranma Nedir?
Sorumsuz ve ilgisiz davranma; eşlerden birinin, evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini sürekli, bilinçli ve kusurlu şekilde ihlal etmesi, ortak yaşamı sürdürme iradesinden uzaklaşması ve diğer eş açısından evliliği çekilmez hâle getirmesidir.
Bu tür davranışlar, kanunda özel bir boşanma sebebi olarak düzenlenmemiştir. Ancak Türk Medeni Kanunu’nun 166/1. maddesi uyarınca, evlilik birliğini temelinden sarsan kusurlu davranışlar arasında kabul edilmektedir.
Bu nedenle sorumsuz ve ilgisiz davranma iddiaları, uygulamada çekişmeli boşanma davalarının temelini oluşturmaktadır.
Türk Medeni Kanunu’na Göre Eşlerin Yükümlülükleri
Türk Medeni Kanunu’nun 185. maddesi uyarınca eşler;
Birliğin mutluluğunu birlikte sağlamak,
Birlikte yaşamak,
Birbirine sadık kalmak,
Birbirine yardımcı olmak,
Çocukların bakım, eğitim ve gözetimine birlikte özen göstermek, zorundadır.
Bu yükümlülüklerin ihlali halinde, ihlalin niteliği ve sürekliliği dikkate alınarak kusur değerlendirmesi yapılır.
Eşlerin sadakat ve özen yükümlülüğünün ihlali, bazı hâllerde zina nedeniyle boşanma gibi özel boşanma sebepleriyle de birlikte değerlendirilebilmektedir.
Sorumsuz ve İlgisiz Davranışlara Örnekler
Yargıtay uygulamasında aşağıdaki davranışlar sorumsuz ve ilgisiz davranma kapsamında değerlendirilmektedir:
Evi terk etmek ve bunu alışkanlık hâline getirmek
Eş ve çocuklarla ortak yaşamdan bilinçli şekilde kaçınmak
Hasta eşin veya çocuğun bakımını ihmal etmek
Hamilelik sürecinde eşi yalnız bırakmak
Ortak çocuğun doğumu, gelişimi ve eğitimiyle ilgilenmemek
[Bu tür davranışlar, özellikle velayet ve kişisel ilişki düzenlemeleri bakımından da mahkemelerce dikkate alınmaktadır.]
Yargıtay Kararları Işığında Sorumsuz ve İlgisiz Davranma
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2016/25325 E., 2018/12525 K., 06.11.2018 T.
Davacı erkeğin eşine karşı sürekli ilgisiz davranması, ailesinin eşe yönelik müdahalelerine sessiz kalması, birlikte yaşamaktan kaçınması ve eşinin hamileliğiyle ilgilenmemesi, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına neden olacak derecede kusurlu davranışlardır.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2020/3554 E., 2021/2167 K., 18.03.2021 T.
Eşin ortak konutu terk ederek aile birliğinden uzaklaşması ve uzun süre eş ve çocuklarla ilgilenmemesi, sorumsuz ve ilgisiz davranış niteliğinde olup boşanma sebebi olarak kabul edilmelidir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2019/4783 E., 2020/1021 K., 13.02.2020 T.
Evlilik birliği içinde eşin hasta olduğu dönemde diğer eşin hiçbir şekilde destek olmaması ve ilgisiz davranması, evlilik birliğini çekilmez hâle getiren kusurlu davranışlardandır.
Yargıtay kararlarında da görüldüğü gibi bu davranışların boşanmada kusur sayılması için tek seferlik değil, süreklilik arz etmesi gerekmektedir.
Boşanmada Af Sayılan Davranışlar ile İlişkisi
Sorumsuz ve ilgisiz davranma sebebiyle açılan boşanma davalarında, kusur teşkil eden davranışların sonradan affedilip affedilmediği ayrıca değerlendirilmelidir. Zira Yargıtay uygulamasında, kusur oluşturan davranışların açık veya örtülü biçimde affedilmesi, bu davranışlara dayanılarak boşanma kararı verilmesini engelleyebilmektedir.
Bu kapsamda, hangi davranışların af olarak kabul edildiği ve affın hukuki sonuçları, boşanmada af sayılan davranışlara ilişkin değerlendirmelerde ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır.
Zina Nedeniyle Boşanma ile İlişkisi
Sorumsuz ve ilgisiz davranma, evlilik birliğinin temelinden sarsılması kapsamında değerlendirilirken; zina, Türk Medeni Kanunu’nda özel ve mutlak bir boşanma sebebi olarak düzenlenmiştir. Uygulamada bazı hâllerde ilgisizlik ve sorumsuzluk iddiaları ile birlikte aldatma vakıaları da ileri sürülmekte ve mahkemece her bir kusur ayrı ayrı değerlendirilmektedir.
Zina sebebiyle boşanma davalarının şartları, ispatı ve hukuki sonuçları ise ayrı bir boşanma sebebi olarak ele alınmaktadır.
Kusur Durumu ve Boşanmanın Hukuki Sonuçları
Sorumsuz ve ilgisiz davranma sebebiyle boşanma hâlinde kusur durumu;
Maddi ve manevi tazminat,
Yoksulluk nafakası,
Velayet ve kişisel ilişki düzenlemeleri
bakımından doğrudan etkilidir. Özellikle nafaka ve tazminat taleplerinde, kusurun ağırlığı belirleyici rol oynamaktadır.
İspat ve Deliller
Bu sebebe dayalı boşanma davalarında ispat yükü iddia eden tarafa aittir. Uygulamada;
Tanık beyanları,
Mesajlaşmalar ve yazışmalar,
Sağlık kayıtları,
Sosyal ve fiilî yaşam biçimi
delil olarak kullanılabilmektedir. Davranışların süreklilik göstermesi ve evlilik birliğini çekilmez hâle getirdiğinin ortaya konulması gerekir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
1️⃣ Sorumsuz ve ilgisiz davranma tek başına boşanma sebebi midir?
Evet. Davranışlar evlilik birliğini temelinden sarsacak boyuta ulaşmışsa TMK m.166 kapsamında boşanma sebebi sayılır.
2️⃣ Evi terk etmek bu kapsamda değerlendirilir mi?
Süreklilik göstermesi ve ortak yaşamdan kaçınma amacı taşıması hâlinde kusur kabul edilir.
3️⃣ Hamile eşle ilgilenmemek boşanma sebebi olur mu?
Yargıtay uygulamasında bu davranış sorumsuz ve ilgisiz tutum olarak kabul edilmektedir.
4️⃣ İlgisizlik Nedeniyle Boşanma davasında tazminat istenebilir mi?
Evet. İlgisizlik sebebiyle kusurlu sayılan eşten maddi ve manevi tazminat talep edilebilir.
5️⃣ Tanık delili yeterli olur mu?
Davranışların sürekliliğini ortaya koyan tanık beyanları uygulamada önemli bir delil niteliğindedir.
Hukuki Bilgilendirme
Bu içerikte yer alan açıklamalar genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Somut olayın özelliklerine göre hukuki değerlendirme farklılık gösterebilir. Bu kapsamda, talep edilmesi hâlinde Yılmaz & Çolak Hukuk Bürosu ile İletişim sayfası üzerinden bağlantı kurulması mümkündür.