Boşanma veya ayrılık kararının ardından velayeti kendisine bırakılmayan ebeveyn, çocuğuyla düzenli ve hukuka uygun biçimde görüşmek için kişisel ilişki kurulması davası açabilir. Bu dava; çocuğun yalnızca bir ebeveynle büyümesini değil, her iki ebeveynle de sağlıklı ve güvenli bir bağ kurmasını amaçlar. Türk Medeni Kanunu m. 182 ve m. 323 uyarınca mahkeme, velayetten bağımsız olarak kişisel ilişkiyi ayrıca düzenler.
Aile Hukuku alanındaki davalarda görevli mahkeme Aile Mahkemesi'dir. Kişisel ilişki talebi, boşanma veya velayet davasıyla eş zamanlı ileri sürülebileceği gibi bağımsız bir dava olarak da açılabilir.
Kişisel İlişki Kurulması Davası Nedir?
Kişisel ilişki kurulması davası; velayeti elinde bulundurmayan anne veya babanın, mahkeme kararıyla çocuğuyla belirli gün ve saatlerde görüşme hakkına kavuşturulduğu aile hukuku davasıdır. Mahkeme; yüz yüze görüşme, tatil ve bayram düzeni ile görüntülü iletişim dahil olmak üzere ilişkinin kapsamını somut olayın koşullarına ve çocuğun üstün menfaatine göre belirler.
Kişisel ilişki hakkı, velayet hakkından ayrı bir haktır. Velayetin tek ebeveyne bırakılması, diğer ebeveynin çocukla bağını otomatik olarak sona erdirmez. Mahkeme kararıyla güvence altına alınan bu hak, aynı zamanda çocuğun anne ve babasıyla sağlıklı ilişkisini koruma işlevi görür.
Kimler Kişisel İlişki Davası Açabilir?
Velayeti Olmayan Ebeveyn
Boşanma, ayrılık, evlilik dışı doğum veya velayetin değiştirilmesi kararının ardından velayeti elinde bulundurmayan anne veya baba, TMK m. 323 uyarınca kişisel ilişki kurulmasını talep edebilir. Bu hak doğrudan kanundan kaynaklanır; ayrıca bir şart aranmaz.
Büyükanne, Büyükbaba ve Diğer Yakınlar
TMK m. 325 uyarınca, olağanüstü hâllerin varlığı ve çocuğun menfaatine uygun düşmesi koşuluyla büyükanne, büyükbaba ve çocukla güçlü duygusal bağı bulunan diğer yakınlar da mahkemeden kişisel ilişki kurulmasını talep edebilir. Bu talebin kabulü için söz konusu ilişkinin çocuğa gerçek bir katkı sağlaması gerekir.
Dava Süreci Nasıl İşler?
Başvuru ve Gerekli Belgeler
Kişisel ilişki davası Aile Mahkemesi'ne dilekçeyle açılır. Talep; görüşme günleri, süresi, yatılı olup olmayacağı, bayram ve tatil düzeni ile iletişim araçları konularında somutlaştırılmalıdır. Belirsiz talepler yargılamanın uzamasına neden olabilir.
Dosyaya sunulabilecek belgeler: nüfus kayıt örneği, boşanma veya velayet kararı, çocuğun yerleşim yeri ve eğitim durumuna ilişkin belgeler.
Mahkeme Değerlendirmesi
Mahkeme kişisel ilişkiyi belirlerken; çocuğun yaşı ve gelişim düzeyi, sağlık durumu, eğitim hayatı, tarafların yerleşim yerleri arasındaki mesafe ve ebeveynle mevcut duygusal bağ gibi unsurları değerlendirir. Temel ölçüt her zaman çocuğun üstün yararı ve menfaatidir. Gerektiğinde sosyal inceleme raporu ve uzman değerlendirmesi de sürece dahil edilebilir.
Karabük'te Kişisel İlişki Kararlarının Uygulanması
Yürürlüğe giren düzenlemeyle çocukla kişisel ilişki kararlarının yerine getirilmesi, icra dairesi uygulamasından çıkarılarak Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri bünyesine alınmıştır. Karabük Adliyesi'ndeki bu birim, çocuk odaklı teslim süreçlerini yürütmektedir. Bu değişikliğin ayrıntıları için İcra Yoluyla Çocuk Teslimine Son Veren Uygulama makalemizi inceleyebilirsiniz.
Görüşme Takvimi Nasıl Düzenlenir?
Mahkeme, kişisel ilişkinin kapsamını somut olayın özelliklerine göre belirler. Yaygın görüşme modelleri şunlardır:
- Haftalık görüşme: Belirli haftasonlarında, gün içi veya yatılı olarak
- Tatil düzeni: Yaz tatili, yarıyıl tatili ve sömestr dönemleri için ayrıca düzenleme
- Bayram düzeni: Dini ve millî bayramlarda dönüşümlü görüşme
- İletişim araçları: Telefonla konuşma veya görüntülü görüşme
Küçük yaştaki çocuklar için kısa süreli ve daha kontrollü görüşmeler uygun görülebilir. Risk unsurları varsa denetimli görüşme modeli uygulanabilir.
Kişisel İlişki Hakkının Sınırlandırılması veya Kaldırılması
TMK m. 324 uyarınca; çocuğun fiziksel veya psikolojik zarar görme ihtimali, şiddet, ihmal, kötü muamele veya kararın ihlali gibi ciddi sebeplerin varlığı hâlinde mahkeme kişisel ilişkiyi sınırlandırabilir, gözetim altına alabilir ya da tamamen kaldırabilir. Salt ebeveynler arası kişisel husumet, sınırlama için yeterli gerekçe oluşturmaz.
Mahkeme kararına rağmen çocuğun teslim edilmemesi veya görüşmenin engellenmesi hâlinde Çocuk Teslimine Muhalefet Suçu hükümleri devreye gilebilir.
Karabük'te Kişisel İlişki Davası
Karabük Aile Mahkemesi'nde görülen kişisel ilişki davalarında yerel koşullar belirleyici rol oynar: tarafların Karabük'teki yerleşim yerleri, çocuğun okul ve sosyal düzeni, Adli Destek birimi ile koordinasyon gibi unsurlar görüşme takviminin somutlaştırılmasında etkilidir.
Büromuz, kişisel ilişki kurulması davalarında dilekçe hazırlığından mahkemede temsile kadar tüm süreçte hukuki destek sağlamaktadır. Online danışmanlık hizmetimizden Karabük dışından da yararlanabilirsiniz.