Boşanmaya ilişkin mahkeme kararıyla bağlanan nafaka miktarı, kararın verildiği tarihteki ekonomik koşullara göre belirlenir. Ancak zaman içinde enflasyon, yaşam giderlerinin artması, çocuğun eğitim ve sağlık ihtiyaçlarının değişmesi gibi nedenlerle mevcut nafaka yetersiz hale gelebilir. Bu durumda nafaka alacaklısı, nafaka miktarının artırılması için dava açabilir.
Nafaka artırım davaları, aile hukukunda uygulamada en sık karşılaşılan dava türlerinden biridir ve her somut olayda hakkaniyet ilkesi esas alınarak değerlendirilir.
Nafaka Artırım Davası Nedir?
Nafaka artırım davası; boşanma davası sonucunda bağlanan yoksulluk nafakası veya iştirak nafakasının, değişen ekonomik ve sosyal koşullar sebebiyle artırılmasının talep edildiği dava türüdür.
Bu davanın yasal dayanağı 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 176. maddesidir:
“Tarafların mali durumunun değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hallerde iradın artırılmasına veya azaltılmasına karar verilebilir.” (TMK m.176/4)
Mahkeme, nafaka artırım talebini değerlendirirken yalnızca sayısal verileri değil; tarafların yaşam koşullarını, çocuğun üstün yararını ve sosyal durumu birlikte göz önünde bulundurur.
Nafaka Artırım Davası Hangi Durumlarda Açılabilir?
Uygulamada nafaka artırım davası genellikle aşağıdaki hallerde açılmaktadır. Bu değerlendirme yapılırken, nafakanın hangi türde olduğu da önem taşımakta olup, nafaka türlerine ilişkin ayrıntılı açıklamalara nafaka çeşitleri: tedbir, iştirak ve yoksulluk nafakası başlıklı makalemizde yer verilmiştir:
İştirak nafakasının müşterek çocuğun eğitim, sağlık ve bakım giderlerini karşılamakta yetersiz kalması
Nafaka borçlusunun gelirinde kalıcı ve belirgin bir artış meydana gelmesi
Nafaka alacaklısının yaşam standardının nafakanın bağlandığı döneme göre düşmesi
Yüksek enflasyon nedeniyle nafaka tutarının reel değerini kaybetmesi
Bu durumlardan birinin varlığı, nafaka artırım davası açılabilmesi için yeterli olmakla birlikte, ileri sürülen hususların somut delillerle ispatlanması gerekmektedir.
Anlaşmalı Boşanma Sonrası Nafaka Artırım Davası Açılabilir mi?
Evet. Anlaşmalı boşanma davası protokolünde nafakanın belirlenmiş olması nafaka artırım davası açılmasına engel değildir.
Taraflar anlaşmalı boşanmada nafaka miktarı üzerinde uzlaşmış olsalar dahi; sonradan ortaya çıkan ekonomik değişiklikler ve öngörülemeyen şartlar, nafakanın yeniden değerlendirilmesini mümkün kılar. Yargıtay uygulaması da bu yöndedir.
Nafaka Artış Oranı Neye Göre Belirlenir?
Nafaka artış oranı belirlenirken mahkeme;
Nafaka borçlusunun gelir durumu ve malvarlığını
Nafaka alacaklısının güncel ihtiyaçlarını
Müşterek çocuğun yaşı, eğitim durumu ve yaşam standardını
Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan ÜFE ve TÜFE oranlarını
birlikte değerlendirir.
Mahkeme yalnızca ÜFE oranıyla bağlı değildir. Somut olayın özelliklerine göre daha yüksek bir artışa karar verebilir.
Yargıtay Kararları Işığında Nafaka Artırımı
Yargıtay, nafaka artırım davalarında ekonomik koşulların değişimini ve çocuğun üstün yararını esas almaktadır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 2017/3025 E., 2018/6054 K., 07.06.2018
Ekonomik koşullardaki değişim ve paranın alım gücündeki düşüş dikkate alındığında, nafakanın hakkaniyete uygun şekilde artırılması gerekir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 2019/4187 E., 2020/1623 K., 10.03.2020
İştirak nafakasının belirlenmesinde çocuğun eğitim ve bakım ihtiyaçları esas alınmalıdır.
Nafaka Artırım Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme
Görevli mahkeme: Aile Mahkemesi
Aile Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde: Asliye Hukuk Mahkemesidir. Örneğin Safranbolu ilçesinde Aile Mahkemesi bulunmadığından nafaka artırım davası Safranbolu Asliye Hukuk Mahkemesinde açılmalıdır.
Yetkili mahkeme: Nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi
Nafaka Artırım Davası Ne Kadar Sürer?
Nafaka artırım davaları;
Mahkemenin iş yoğunluğuna
Delillerin toplanma süresine
Sosyal ve ekonomik durum araştırmasına, bağlı olarak değişmekle birlikte, genellikle 8 ay ile 1 yıl arasında sonuçlanmaktadır.
Nafaka Artırım Davasında Deliller
Mahkemeye sunulabilecek başlıca deliller şunlardır:
Sosyal ve ekonomik durum araştırması
Gelir belgeleri ve banka kayıtları
Çocuk için yapılan eğitim ve sağlık giderleri
Kira, fatura ve yaşam giderlerine ilişkin belgeler
Tanık beyanları
Nafaka Artırım Davası Dilekçesi
Müşterek çocuğa bağlanan iştirak nafakası için nafaka artırım davası dilekçe örneği aşağıda yer almaktadır.
KARABÜK AİLE MAHKEMESİNE
DAVACI:
VEKİLİ: Av. Yusuf ÇOLAK
DAVALI:
KONU: ……... Aile Mahkemesinin …./…. E. ve …./…. K. Sayılı ve ../../…. tarihli kararı ile hükmedilen iştirak nafakasının arttırılması talebimizden ibarettir.
D.E.D.: … TL
AÇIKLAMALAR
Davalı ile müvekkilimiz …… Aile Mahkemesinin ../../…. tarih, …./…. E. ve …./…. K. sayılı ilamı ile boşanmışlardır.
Boşanma sonucunda eşlerin müşterek çocuğu ../../…. doğumlu ………’nin velayeti annesine bırakılmıştır. Bu ilamda müşterek çocuk için aylık …. TL iştirak nafakasına hükmedilmiştir.
Hükmedilen bu nafaka miktarının, müşterek çocuğun ihtiyaçlarını karşılamak konusunda yetersiz kalmıştır.
Günün ekonomik koşulları ve müşterek çocuğun artan ihtiyaçları dikkate alınarak bu davanın açılması zorunluluğu hasıl olmuştur.
HUKUKİ SEBEPLER: TMK, HMK, yargı kararları ve ilgili yasal mevzuat.
DELİLLER:
Nüfus kayıtları
Sosyal ekonomik durum araştırması
Müşterek çocuğun eğitim bilgileri ve emsal yemek, kıyafet ve kırtasiye giderlerine ilişkin ücret bilgileri
Eğitim giderleri dışında kalan bakım ve genel yaşam giderlerine yapılacak tespitler
…….. Aile Mahkemesinin …. E. ve ….. K. sayılı ve ../../.... tarihli kararı
Davalının banka kayıtları
Davalının taşınmaz ve araç kayıtları
Tanık
Yemin
Bilirkişi ve sait yasal deliller
(Nafaka artırım davası için mahkemeye kanıt olarak sunulabilecek delillerden bazıları yukarıda sayılanlar gibidir.)
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda arz ve izah ettiğimiz ve mahkemenizce re’sen takdir edilecek sebeplerle:
Müşterek çocuk lehine hükmedilen aylık … TL iştirak nafakasının dava tarihinden itibaren geçerli olmak üzere …. TL artırılarak ….. TL’ye yükseltilmesine,
Müvekkil lehine hükmedilen aylık … TL yoksulluk nafakasının dava tarihinden itibaren geçerli olmak üzere …. TL artırılarak ….. TL’ye yükseltilmesine,
Yükseltilen nafaka miktarının devam edecek yıllar içerisinde her sene başından itibaren ÜFE oranına bağlı olarak artırılmasına,
Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükseltilmesine karar verilmesini saygılarımızla arz ve talep ederiz.
Sonuç
Nafaka artırım davaları, değişen ekonomik koşullar karşısında taraflar arasındaki dengeyi sağlamayı amaçlar. Bu nedenle sürecin delillere dayalı ve doğru hukuki stratejiyle yürütülmesi, hak kayıplarının önlenmesi açısından büyük önem taşır.