Son aylarda en çok sorulan sorulardan biri şu: HAGB kalktı mı? Soru haksız değil. Anayasa Mahkemesi'nin hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını düzenleyen kuralı iptal ettiği karar 31 Aralık 2025'te Resmi Gazete'de yayımlandı ve kamuoyunda HAGB'nin Eylül 2026 sonunda tamamen kalkacağı konuşulmaya başlandı.
Kurum bugün yürürlükte; ancak 7589 sayılı Kanun HAGB'nin sınırlarını değiştirdi. Hangi kararın neyi iptal ettiğini ve yasa koyucunun neyi yeniden yazdığını bilmek, özellikle görülmekte olan dosyalarda sonucu etkileyebiliyor.
HAGB Kalktı mı? Kısa Cevap
Kalkmadı. Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı, yayımlandığı tarihten dokuz ay sonra, 30 Eylül 2026'da yürürlüğe girecekti. Yasa koyucu bu tarihi beklemedi. 16 Temmuz 2026'da kabul edilen ve 31 Temmuz 2026'da Resmi Gazete'de yayımlanan 7589 sayılı Kanun'un 15. maddesiyle Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 231. maddesinin beşinci ila on dördüncü fıkraları yeniden düzenlendi. Kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak bilinen bu kanunla iptal edilen metnin yerini yeni metin aldı ve mahkemeler HAGB kararı vermeye devam ediyor.
Yürürlükteki metinde dikkat çeken düzenleme 14. fıkra. İşkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa'nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlarda HAGB kararı verilemiyor (CMK m. 231/14). Anayasa Mahkemesi, bu suçlar için bir istisna bulunmamasını hem 2023 hem 2025 kararında Anayasa'ya aykırılığın temeline koymuştu.
Anayasa Mahkemesi HAGB'yi Neden İki Kez İptal Etti?
İlk karar 1 Haziran 2023 tarihli (E.2022/120, K.2023/107). Mahkeme, HAGB'ye imkan veren CMK 231/5'in ilk cümlesini iptal etti ve kararın Resmi Gazete'de yayımlandığı 1 Ağustos 2023'ten bir yıl sonra yürürlüğe girmesini öngördü. O dönemde HAGB kararına karşı yalnızca itiraz yoluna gidilebiliyordu, karar sanığın kabulüne bağlıydı ve kamu görevlilerinin kötü muamele niteliğindeki suçlarında kurumun uygulanmasını engelleyen bir kural yoktu.
Yasa koyucu 2 Mart 2024 tarihli 7499 sayılı Kanunla maddeyi yeniden yazdı. Sanığın kabulü şartı kaldırıldı, HAGB kararlarına karşı istinaf yolu açıldı, müsadereye ilişkin usul de ayrıca düzenlendi. Kötü muamele suçlarına yönelik bir istisna ise getirilmedi.
İkinci karar 10 Temmuz 2025 tarihli (E.2024/98, K.2025/149; RG 31.12.2025, sayı 33124). Mahkeme yine 231/5'in ilk cümlesini iptal etti. Bu cümle olmadan uygulanma imkanı kalmayacağı için beşinci fıkranın geri kalanını ve altıncı ila on dördüncü fıkraları da iptal kapsamına aldı, iptalin dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi. Mahkeme, 7499 sayılı Kanunla istinaf yolunun açıldığını ve esasa ilişkin hataların denetlenebildiğini kabul etti. Buna karşın kamu görevlilerinin Anayasa'nın 17. maddesi kapsamındaki suçları için istisna bulunmamasını, devletin faillere fiilleriyle orantılı ceza verme ve mağdura uygun giderim sağlama yükümlülüğüyle bağdaşmaz buldu. Sonucu tek cümleyle bağladı: "Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa'nın 17. maddesine aykırıdır."
7589 Sayılı Kanunla Yürürlüğe Giren Metin
Yürürlükteki metne göre mahkemenin HAGB kararı verebilmesi için hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması, sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkum olmamış bulunması, mahkemenin sanığın kişilik özellikleri ve duruşmadaki tutumuna bakarak yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması ve suçtan doğan zararın aynen iade, eski hale getirme veya tazminle tamamen giderilmesi gerekiyor (CMK m. 231/5-6).
Zarar hemen ödenemiyorsa, denetim süresi içinde aylık taksitlerle tamamen ödenmesi şartıyla da HAGB verilebiliyor (CMK m. 231/9). HAGB verilen hükümde hapis cezası ertelenemiyor; kısa süreliyse seçenek yaptırımlara da çevrilemiyor (CMK m. 231/7). Uzlaşmaya ilişkin hükümler ise saklı tutulmuş (CMK m. 231/5).
Kurulan hüküm, müsadereye ilişkin kısmı dışında sanık hakkında hukuki sonuç doğurmuyor. Şartların ayrıntısı ve sicil sorusu için HAGB nedir yazımıza bakılabilir.
Sanığın Rızası Artık Aranmıyor
1 Haziran 2024'ten önce HAGB kararı sanığın kabulüne bağlıydı; kabul etmeyen sanık hakkında mahkeme hükmü açıklamak zorundaydı. 7499 sayılı Kanunla bu şart kaldırıldı. 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen HAGB kararlarında sanığın rızası aranmıyor; bu tarihten önce verilen kararlar bakımından ise kabul şartı aranmaya devam ediyor (CMK geçici m. 6/2-d).
Basit yargılama usulünde ayrı bir kural var. Bu usulde mahkeme, sanık yazılı olarak karşı çıkmadıkça HAGB kararı verebiliyor (CMK m. 251/4). Mahkeme savunma süresi dolunca karar verebileceği için bu itirazın iki haftalık savunma süresi içinde yazılması gerekiyor (CMK m. 251/2-4). Ayrıntıları basit yargılama usulü yazımızda anlattık.
HAGB Kararına İtiraz mı, İstinaf mı?
Kanun yolu, kararın tarihine ve hangi usulle verildiğine göre değişiyor. 1 Haziran 2024'ten önce verilen HAGB kararlarına karşı itiraz yoluna gidiliyor ve bu itirazlar eski hükümlere göre sonuçlandırılıyor. Bu tarih ve sonrasında genel hükümlere göre yapılan yargılamada verilen kararlara karşı ise istinaf yolu açık (CMK m. 231/12, geçici m. 6/2). İstinaf süresi, kararın gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki hafta (CMK m. 273/1). CMK 272/3'te sayılan hükümlere karşı istinaf yoluna gidilemiyor. HAGB kararı ilk derece sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilmişse yol temyiz; bölge adliye mahkemesinin istinaf üzerine verdiği kararlar hakkında ise CMK 286 uygulanıyor (CMK m. 231/12).
Basit yargılama usulüyle verilen HAGB kararları ayrı tutulmalı. Bu kararlara karşı istinaf değil, CMK 252 uyarınca itiraz yoluna gidiliyor ve itiraz süresi kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta (CMK m. 268/1).
Anayasa Mahkemesi 2025 kararında, istinaf yolunun açılmasıyla HAGB kararlarındaki esasa ilişkin hataların denetlenebilir hale geldiğini kabul etmişti. Yargıtay'ın önüne gelen dosyalarda da bunun karşılığı görülüyor. Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 11.06.2026 tarihli kararında (E.2026/1380, K.2026/6835), bozma üzerine verilen bir HAGB kararını 5320 sayılı Kanun'un 8. maddesi ve 231/12'deki değişiklik nedeniyle temyiz incelemesine tabi gördü. Olağan zamanaşımı dolmuşken kurulan hükmü bozdu ve oy çokluğuyla davanın düşmesine karar verdi. Karşı oyda, kararın istinafa tabi olduğu görüşü savunuldu; kanun yolunun belirlenmesi bile her dosyada ayrıca kontrol edilmeli.
Denetim Süresi, Yeniden HAGB Yasağı ve Zamanaşımı
HAGB verilen sanık beş yıl denetim süresine tabi tutuluyor. Bu sürede kasten yeni bir suç işlemezse ve varsa denetimli serbestlik yükümlülüklerine uyarsa, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılıyor ve davanın düşmesine karar veriliyor (CMK m. 231/10).
Denetim süresi içinde kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle ikinci kez HAGB verilemiyor (CMK m. 231/8). Aynı süre boyunca dava zamanaşımı da duruyor. Bu konuyu dava ve ceza zamanaşımı yazımızda ayrıca ele aldık.
Kasıtlı yeni suç veya yükümlülük ihlali halinde mahkeme hükmü açıklıyor. Yükümlülükleri yerine getiremeyen sanık bakımından ise mahkeme, durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar bir kısmının infaz edilmemesine, koşulları varsa hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırıma çevrilmesine karar verip yeni bir hüküm kurabiliyor. Açıklanan ya da yeniden kurulan bu hükme karşı itiraz yoluna gidilebiliyor ve itiraz mercii yalnızca bu fıkradaki koşullar yönünden inceleme yapıyor (CMK m. 231/11).
HAGB Kararından Sonra Neler Kontrol Edilmeli?
Karar tebliğ edildiğinde ilk bakılacak şey tarihi ve hangi usulle verildiği. 1 Haziran 2024 ve sonrasında genel hükümlere göre verilen bir HAGB kararına karşı istinaf süresi, kararın gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m. 273/1). Karar basit yargılamada verilmişse itiraz süresi, kararın öğrenildiği günden itibaren iki haftadır (CMK m. 268/1). Bu süreler kaçırılırsa karar kesinleşir; tartışmaların sonucu beklenerek süre geçirilmemeli.
Zararın taksitle ödenmesi şartına bağlanmış bir HAGB kararında ödeme takvimi titizlikle izlenmeli; ödenmeyen taksit, hükmün açıklanmasına yol açabilir. Denetimli serbestlik tedbiri verilmişse müdürlüğe başvuru ve devam yükümlülükleri de eksiksiz yerine getirilmeli. Beş yıllık sürenin bitiş tarihi not edilmeli ve bu tarihten sonra düşme kararının verilip verilmediği dosyadan kontrol edilmeli.
Kayıtlar Nerede Tutuluyor?
HAGB kararı adli sicile mahkumiyet olarak işlenmiyor. Bu kararlar kendilerine mahsus bir sisteme kaydediliyor ve yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hakim veya mahkeme istediğinde kullanılabiliyor (CMK m. 231/13). Adli sicil ve arşiv kayıtlarının farkı için adli sicil ve arşiv kaydı yazımız incelenebilir.
Görülmekte Olan Dosyalar Ne Olacak?
7589 sayılı Kanun HAGB için ayrı bir geçiş hükmü öngörmedi ve yayımı tarihinde, 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi. Yürürlükteki 231. madde, 14. fıkrada sayılanlar dışında suç türüne göre bir yasak getirmiyor. Bu nedenle hakaret, tehdit, basit yaralama gibi dosyalarda 231/5-6'daki şartlar oluştuğu sürece mahkeme HAGB kararı verebiliyor; bu dosyalar bakımından HAGB kalktı mı sorusunun cevabı açık.
Tartışma, işkence, eziyet ve kamu görevlilerinin kötü muamele niteliğindeki suçlarında yoğunlaşacak. Bu suçlarda suç tarihi 31 Temmuz 2026'dan önce olsa bile HAGB verilip verilemeyeceği, lehe kanun ilkesi ve Anayasa Mahkemesi'nin iptal gerekçesi birlikte değerlendirilerek dosya bazında cevaplanmalı. 1 Haziran 2024 öncesine ait HAGB kararlarında ise eski kurallar uygulanmaya devam ediyor: bu kararlara karşı itiraz yolu geçerli ve kabul şartı aranıyor.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanın tarihleri ve kararları incelenmeden verilmiş bir hukuki değerlendirme olarak okunmamalıdır.