Kazadan sonra ibraname imzalamadan önce
Sigorta şirketinin önerdiği tutarı kabul edip ibraname imzalamak, kalan haklarınızı istemenizi güçleştirebilir. Sürekli iş göremezlik oranı kesinleşmeden ve tazminat hesabı yapılmadan imza atılmaması, belgelerin (kaza tutanağı, hastane kayıtları, fotoğraflar) saklanması önerilir.
Sigorta hukuku avukatı hangi işlere bakar?
Sigorta hukuku, sigorta şirketi ile sigortalı veya zarar gören arasındaki uyuşmazlıkları konu alır. Uygulamada bu alanın en büyük bölümünü trafik kazalarından doğan tazminat talepleri oluşturur. Temel kaynaklar 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun sigorta hükümleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiil hükümleri ve 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'dur.
Sigorta avukatı; ölümlü ve yaralanmalı trafik kazalarında tazminatın hesaplanması ve tahsili, araç hasarı ve değer kaybı talepleri, sigorta şirketine başvuru ve Sigorta Tahkim Komisyonu süreci, kasko, hayat ve sağlık sigortası uyuşmazlıkları ile Güvence Hesabı başvurularında hukuki yardımda bulunur.
Trafik kazasında tazminat kimlerden istenebilir?
Sürücü · Türk Borçlar Kanunu m. 49
Kusurlu ve hukuka aykırı fiiliyle zarara yol açan sürücü, kusuru oranında sorumludur.
İşleten (araç sahibi) · Karayolları Trafik Kanunu m. 85
Motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne, yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa işleten zarardan sorumludur. İşleten, sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu tutulur. Kazanın mücbir sebepten ya da zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur (m. 86).
Zorunlu trafik sigortası şirketi · Karayolları Trafik Kanunu m. 91
İşletenin sorumluluğu, poliçe limitleri içinde zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortasıyla güvence altındadır. Zarar gören, zararının sigorta bedeline kadar olan kısmını doğrudan sigorta şirketinden isteyebilir (Türk Ticaret Kanunu m. 1478). Limiti aşan kısım ve manevi tazminat sürücü ile işletenden istenir.
Güvence Hesabı · Sigortacılık Kanunu m. 14
Kazaya karışan araç tespit edilemiyorsa, sigortasızsa, çalınmış veya gasp edilmişse ya da sigorta şirketi iflas etmişse, kişiye gelen bedensel zararlar için Güvence Hesabı'na başvurulabilir.
Trafik sigortasının kapsamı ve kapsam dışı kalan haller için zorunlu trafik sigortası yazısına bakabilirsiniz.
Trafik kazasında hangi tazminatlar istenebilir?
Yaralanma halinde · Türk Borçlar Kanunu m. 54
Tedavi giderleri, çalışılamayan döneme ait kazanç kaybı (geçici iş göremezlik), çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıplar (sürekli iş göremezlik) ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar istenebilir. Ayrıntı: yaralanmalı trafik kazası tazminat davası.
Ölüm halinde · Türk Borçlar Kanunu m. 53
Cenaze giderleri ve ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar (destekten yoksun kalma tazminatı) istenebilir. Ayrıntı: ölümlü trafik kazası tazminat davası.
Manevi tazminat · Türk Borçlar Kanunu m. 56
Bedensel bütünlüğü zedelenen kişi; ağır bedensel zarar veya ölüm halinde yakınları da manevi tazminat isteyebilir. Manevi tazminat trafik sigortasının kapsamı dışındadır (Karayolları Trafik Kanunu m. 92/f); sürücü ve işletenden istenir.
Araç hasarı ve değer kaybı · Karayolları Trafik Kanunu m. 85
Onarım bedeli ve aracın kaza nedeniyle piyasa değerinde meydana gelen azalma (değer kaybı) karşı tarafın trafik sigortasından ve sorumlulardan istenebilir. Ayrıntı: araç değer kaybı şartları ve trafik kazası araç değer kaybı tazminatı.
Destekten yoksun kalma ve iş göremezlik tazminatı nasıl hesaplanır?
Bedensel zararlar ve destekten yoksun kalma zararları, Türk Borçlar Kanunu hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır; hesaplanan tazminat hakkaniyet düşüncesiyle artırılamaz veya azaltılamaz (m. 55). Hesap bir aktüerya bilirkişisi tarafından yapılır ve başlıca şu verilere dayanır: zarar görenin yaşı ve geliri, maluliyet oranı, kusur oranları ve muhtemel yaşam süresi.
- Yaşam tablosu ve yöntem: Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 28.12.2023 tarihli ve 2023/11320 E., 2023/14304 K. sayılı kararında bakiye ömür sürelerinin belirlenmesinde TRH 2010 Yaşam Tablosu'nun kullanılmasını ve hesabın progresif rant yöntemiyle yapılmasını uygun bulmuştur.
- Maluliyet raporu: Aynı Daire'nin 09.11.2023 tarihli ve 2023/7188 E., 2023/12125 K. sayılı kararına göre maluliyete ilişkin raporlar, kaza tarihinde yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre düzenlenmelidir.
- Çocukların destek süresi: 02.11.2023 tarihli ve 2023/7707 E., 2023/11737 K. sayılı kararda erkek çocuklar için 18, kız çocuklar için 22 yaş desteğin sona ereceği yaş olarak kabul edilmiş; yükseköğrenim halinde 25 yaşına kadar destek tazminatı alınabileceği belirtilmiştir.
- Destek payları: 26.10.2022 tarihli ve 2021/14557 E., 2022/13182 K. sayılı karara göre gelir; desteğe 2, eşe 2, çocukların her birine 1, ana ve babaya 1'er pay ayrılarak paylaştırılır.
- Tazminattan indirim: 28.03.2022 tarihli ve 2021/9322 E., 2022/6062 K. sayılı kararda emniyet kemeri takılmaması ve hatır taşıması hallerinde tazminattan yüzde 20'şer oranında indirim yapılması gerektiği belirtilmiştir.
- Faiz (2026 değişikliği): 16 Temmuz 2026 tarihli değişikliğe göre, kazancın bilindiği döneme ilişkin hesaplanan tazminata olay tarihinden, kazancın bilinemediği döneme ilişkin hesaplanan tazminata ise karar tarihinden itibaren kanuni faiz işletilir (Türk Borçlar Kanunu m. 55/3).
Kusur oranlarının tazminata etkisi için trafik kazası kusur oranı, davanın bütünü için trafik kazası tazminat davası yazılarına bakabilirsiniz.
Sigorta şirketine başvuru, tahkim ve dava süreci nasıl işler?
Sigorta şirketine yazılı başvuru
Zarar gören, trafik sigortası limitleri içindeki talepleri için dava yoluna gitmeden önce ilgili sigorta şirketine yazılı olarak başvurmak zorundadır (Karayolları Trafik Kanunu m. 97). Şirket, belgelerin iletilmesinden itibaren 8 iş günü içinde ödeme yapmalıdır (m. 99).
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 14.11.2022 tarihli ve 2022/6730 E., 2022/14511 K. sayılı kararında bu başvurunun tamamlanabilir dava şartı olduğunu belirtmiştir.
15 gün içinde cevap gelmezse veya teklif yetersizse
Şirket başvuruyu en geç 15 gün içinde yazılı olarak cevaplamazsa ya da verdiği cevap talebi karşılamazsa, zarar gören dava açabilir veya Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurabilir (m. 97).
Sigorta Tahkim Komisyonu
Tahkim, mahkemeye göre daha kısa süren bir yoldur: hakemler görevlendirildikleri tarihten itibaren en geç 4 ay içinde karar vermek zorundadır (Sigortacılık Kanunu m. 30/16). Kanunda belirlenen tutarın üzerindeki uyuşmazlıklarda hakem kararına karşı 10 gün içinde Komisyon nezdinde itiraz edilebilir (m. 30/12). Mahkemeye intikal etmiş bir uyuşmazlık için Komisyon'a başvurulamaz (m. 30/14).
Dava
Sigorta şirketine karşı açılan davalar ticari dava niteliğindedir ve asliye ticaret mahkemesinde görülür (Türk Ticaret Kanunu m. 4, m. 5). Dava, sigortacının şubesinin veya sözleşmeyi yapan acentenin bulunduğu yerde ya da kazanın meydana geldiği yerde açılabilir (Karayolları Trafik Kanunu m. 110).
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 09.09.2024 tarihli ve 2022/2615 E., 2024/7426 K. sayılı kararında, sigortacıya başvurunun dava şartı olarak öngörüldüğü bu hallerde ayrıca arabuluculuğa başvuru şartının uygulanmayacağını belirtmiştir.
Trafik kazası tazminatında zamanaşımı süresi ne kadardır?
Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak 2 yıl ve her halde kaza gününden başlayarak 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar (Karayolları Trafik Kanunu m. 109/1).
Kaza aynı zamanda suç oluşturuyorsa (örneğin taksirle yaralama veya taksirle ölüme neden olma) ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörüyorsa, bu süre tazminat talepleri için de geçerlidir (m. 109/2). Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 05.10.2023 tarihli ve 2023/2982 E., 2023/10325 K. sayılı kararında, ceza zamanaşımının uygulanması için eylemin suç oluşturmasının yeterli olduğunu, ayrıca bir ceza davası açılmış veya mahkumiyet kararı verilmiş olmasının aranmadığını ve bu sürenin sürücü ile diğer sorumlular için aynı şekilde geçerli olduğunu belirtmiştir.
Zamanaşımı tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacıya karşı da kesilmiş olur (m. 109/3). Kasko gibi sigorta sözleşmesinden doğan istemlerde ise süre, alacağın muaccel olduğu tarihten başlayarak 2 yıl ve her halde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren 6 yıldır (Türk Ticaret Kanunu m. 1420).
Kasko, hayat ve sağlık sigortası uyuşmazlıklarında nelere dikkat edilir?
- Bildirim: Sigorta ettiren, rizikonun gerçekleştiğini öğrenince durumu gecikmeksizin sigortacıya bildirmelidir. Geç bildirim ödenecek tazminatta artışa neden olmuşsa, kusurun ağırlığına göre tazminattan indirim yapılır (Türk Ticaret Kanunu m. 1446).
- Ödeme süresi: Sigorta tazminatı, sigortacının araştırmaları bitince ve her halde ihbardan 45 gün sonra muaccel olur; can sigortalarında bu süre 15 gündür. Araştırma 3 ay içinde tamamlanamazsa sigortacı tazminatın en az yüzde 50'sini avans olarak öder (m. 1427).
- Ret gerekçeleri: Uygulamada ret kararları çoğunlukla poliçe istisnalarına, beyan yükümlülüğüne aykırılığa veya rizikonun gerçekleşme şekline ilişkin iddialara dayanır. Ret yazısının gerekçesi ve poliçe genel şartları birlikte değerlendirilmelidir.
- Arabuluculuk: Konusu para olan ticari davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır; arabulucu başvuruyu 6 hafta içinde sonuçlandırır, bu süre en fazla 2 hafta uzatılabilir (Türk Ticaret Kanunu m. 5/A). Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvuru ise ayrı bir yoldur.
- Rücu: Sigortacı tazminatı ödediğinde sigortalının yerine geçer ve zarara yol açan sorumlulara başvurabilir (m. 1472). Alkollü araç kullanma gibi hallerde trafik sigortacısının kendi sigortalısına rücu etmesi de gündeme gelebilir.
Trafik kazasından sonra hak kaybı yaşamamak için ne yapılmalıdır?
- Kaza tespit tutanağının doğru düzenlendiğinden emin olun; yaralanma veya ölüm varsa kolluğa haber verilmesi gerekir.
- Olay yerinin, araçların ve varsa fren izlerinin fotoğraflarını, tanıkların iletişim bilgilerini ve kamera kayıtlarının bulunduğu yerleri not edin.
- Tedavi sürecine ilişkin tüm epikriz, rapor ve harcama belgelerini saklayın.
- Karşı aracın plakasını ve trafik sigortası şirketini öğrenin; plaka üzerinden sorgulama yapılabilir.
- Tedavi tamamlandıktan sonra sürekli iş göremezlik oranının tespiti için yetkili sağlık kuruluşundan rapor alınır.
- Sigorta şirketinin teklifini ve ibranameyi, tazminat hesabı yapılmadan kabul etmeyin.
- Ceza soruşturmasındaki kusur tespiti hukuk davasını da etkiler; soruşturma dosyasını takip edin.
Karabük'te trafik kazası tazminat davası nerede açılır?
Kaza Karabük'te meydana gelmişse dava, kazanın gerçekleştiği yer mahkemesi olarak Karabük'te açılabilir. Sigorta şirketinin davalı olduğu davalar ticari dava sayıldığından asliye ticaret mahkemesinin görevine girer; ayrı bir ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara asliye hukuk mahkemesi ticaret mahkemesi sıfatıyla bakar. Yalnızca sürücü ve işletene karşı açılan davalar asliye hukuk mahkemesinde görülür.
Sigorta Tahkim Komisyonu başvuruları ise dosya üzerinden yürüdüğü için şehir fark etmez. Büromuz Karabük merkezdedir; başka şehirlerde meydana gelen kazalar için online danışmanlık ile görüşme yapılabilir.
Sigorta başvurusunda avukat zorunlu mudur, ücret nasıl belirlenir?
Sigorta şirketine başvuru, tahkim ve dava aşamalarında avukatla temsil zorunlu değildir. Bununla birlikte tazminat hesabı teknik bir konudur; maluliyet oranı, kusur dağılımı ve gelir tespitindeki farklılıklar sonucu önemli ölçüde değiştirir.
Avukatlık ücreti, işin kapsamına göre avukatla yapılan yazılı sözleşmeyle belirlenir; Türkiye Barolar Birliği'nin her yıl yayımladığı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin altında ücret kararlaştırılamaz. Danışma görüşmesinin süresi, ücreti ve işleyişi online danışmanlık sayfasında yazılıdır.
Sigorta hukuku alanındaki hizmetler
- Trafik Kazası Tazminat Davası
- Destekten Yoksun Kalma Tazminatı
- Sürekli İş Göremezlik Tazminatı
- Araç Değer Kaybı ve Hasar Tazminatı
- Sigorta Tahkim Komisyonu Başvurusu
- Kasko Uyuşmazlıkları
- Güvence Hesabı Başvuruları
- Hayat ve Sağlık Sigortası Uyuşmazlıkları
Trafik kazası ve sigorta yazıları
Tazminat davaları
Sigorta ve kusur
Tüm yazılar: makaleler
Sigorta Hukuku alanında çalışan avukatlar
Av. Yusuf ÇOLAK
Yönetici Ortak & Avukat
Sık sorulan sorular
Trafik kazasında tazminat için önce nereye başvurulur?
Trafik sigortası limitleri içindeki talepler için önce karşı aracın sigorta şirketine yazılı başvuru yapılır. Şirket 15 gün içinde cevap vermezse veya teklifi yetersizse dava açılabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurulabilir.
Trafik kazası tazminatında zamanaşımı kaç yıldır?
Zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl ve her halde kaza tarihinden itibaren 10 yıldır. Kaza aynı zamanda suç oluşturuyorsa ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı öngörüyorsa bu uzun süre uygulanır.
Manevi tazminatı sigorta şirketi öder mi?
Hayır. Manevi tazminat zorunlu trafik sigortasının kapsamı dışındadır; sürücüden ve araç işleteninden istenir. İhtiyari mali mesuliyet sigortasında manevi tazminat teminatı varsa o poliçeden karşılanabilir.
Kazada benim de kusurum varsa tazminat alabilir miyim?
Evet, ancak tazminat kusurunuz oranında azalır. Trafik sigortası, hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen kısmı karşılamaz. Tam kusurlu olan taraf karşı taraftan tazminat isteyemez.
Destekten yoksun kalma tazminatını kimler isteyebilir?
Ölenin sağlığında düzenli olarak destek olduğu veya ileride destek olacağı kişiler isteyebilir: eş, çocuklar, anne ve baba başta olmak üzere fiilen destek gören kişiler. Tazminat; ölenin geliri, yaşı, destek görenlerin yaşı ve destek süresi dikkate alınarak hesaplanır.
Araç değer kaybı hangi durumda istenebilir?
Kazada kusurlu olmayan veya kısmen kusurlu olan araç sahibi, aracının kaza nedeniyle piyasa değerinde oluşan azalmayı karşı tarafın trafik sigortasından ve sorumlulardan isteyebilir. Hasar nedeniyle trafikten çekilen veya hurdaya ayrılan araçlar için değer kaybı trafik sigortasından istenemez.
Karşı aracın sigortası yoksa veya araç kaçtıysa ne olur?
Kişiye gelen bedensel zararlar (yaralanma ve ölüm) için Güvence Hesabı'na başvurulabilir. Araç hasarı gibi maddi zararlar bu hallerde Güvence Hesabı'ndan karşılanmaz; sorumlular tespit edilirse onlardan istenir.
Sigorta Tahkim Komisyonu mu, mahkeme mi?
Tahkimde hakemler en geç 4 ay içinde karar verir ve süreç dosya üzerinden yürür. Mahkemede yargılama daha uzun sürer; buna karşılık sürücü ve işletene karşı manevi tazminat gibi sigorta dışı talepler ancak mahkemede istenebilir. Seçim, talebin kapsamına göre yapılır.
Sigorta şirketi ödemeyi ne kadar sürede yapmalıdır?
Trafik sigortasında gerekli belgelerin şirkete iletilmesinden itibaren 8 iş günü içinde ödeme yapılmalıdır. Kasko gibi diğer sigortalarda tazminat, araştırmalar bitince ve her halde ihbardan 45 gün sonra muaccel olur.
Emniyet kemeri takmamak tazminatı etkiler mi?
Evet. Yargıtay uygulamasında emniyet kemeri takılmaması zarar görenin müterafik kusuru sayılır ve tazminattan indirim yapılır. Aynı şekilde ücretsiz ve yarar gözetilmeden yapılan taşımalarda (hatır taşıması) da indirim uygulanır.
Karabük'te meydana gelen kaza için dava Karabük'te açılabilir mi?
Evet. Trafik kazasından doğan sorumluluk davaları kazanın meydana geldiği yer mahkemesinde açılabilir. Ayrıca sigorta şirketinin şubesinin veya sözleşmeyi yapan acentenin bulunduğu yerde de dava açmak mümkündür.