İcra takibinin usule uygun şekilde başlatılmaması, alacaklı açısından ciddi hak kayıplarına yol açabileceği gibi, borçlu bakımından da telafisi güç sonuçlar doğurabilir. Özellikle mahkeme kararlarının kesinleşmeden icraya konulup konulamayacağı, uygulamada en sık tereddüt edilen konuların başında gelmektedir.
Bu yazıda; ilamsız ve ilamlı icra takibi, kararın kesinleşmesi kavramı, kesinleşmeden icraya konulabilen ve konulamayan kararlar ile ceza yargılamasında vekâlet ücretlerinin icrası hususları, Yargıtay kararları ışığında ele alınmaktadır.
İcra Takibi Nedir?
İcra takibi, alacaklının alacağını cebrî icra yoluyla tahsil edebilmesi amacıyla icra daireleri nezdinde başlattığı hukuki süreçtir. Türk hukukunda icra takibi iki ana başlık altında incelenir:
İlamsız icra takibi
İlamlı icra takibi
İlamsız İcra Takibi Nedir?
İlamsız icra takibi, herhangi bir mahkeme ilamına dayanmaksızın başlatılan takip yoludur. En sık başvurulan icra takibi türüdür.
İlamsız icra takibi türleri şunlardır:
Genel haciz yolu
Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu
Kiralanan taşınmazın tahliyesine ilişkin takip
Borçlu, ilamsız icra takibine karşı 7 gün içinde icra dairesine itiraz edebilir. Süresinde yapılan itirazla takip durur; itiraz edilmemesi hâlinde alacaklı haciz talep edebilir.
İlamlı İcra Takibi Nedir?
İlamlı icra takibi, bir mahkeme kararına (ilama) dayanılarak başlatılan icra takibidir. Bu takip türünde alacaklı, yargılama sonucunda lehine verilmiş bir hükme dayanır.
İlamlı icra takibine konu olabilecek başlıca ilamlar:
Para ve teminat alacakları
Taşınır ve taşınmaz teslimi ve tahliyesi
Bir işin yapılmasına veya yapılmamasına ilişkin hükümler
İlamlı icra takibinde, kararın kesinleşip kesinleşmediği, ilamın niteliğine göre değerlendirilir.
Kararın Kesinleşmesi Nedir?
Bir mahkeme kararının kesinleşmesi; kararın kanun yollarına başvurulmaması veya kanun yolu incelemesinin tamamlanması sonucunda hukuken değiştirilemez hâle gelmesi anlamına gelir.
Her mahkeme kararı kesinleşmeden icraya konulamaz. Bu husus, kararın konusu ve hukuki niteliğine göre değişir.
Kesinleşmeden İcraya Konulabilen Kararlar
Hukuk sistemimizde icra takibi yapılabilmesi için mahkemece verilen kararın kesinleşmesi aranmaz. Genel kural bu olsa da istisna olarak icra takibi için mahkeme kararının kesinleşmesi gereken dava türleri de vardır. Bu kapsamda kesinleşmeden icraya konulacak karar türleri açısından uygulamada sıklıkla karşılaşılan dava türleri aşağıda sıralanmıştır.
Aşağıdaki kararlar kesinleşmeden icraya konulabilir:
Nafaka alacakları
(Ancak nafakanın kaldırılmasına ilişkin kararlar kesinleşmelidir.)Boşanma davasında hükmedilen ziynet eşyası bedelleri
Kiralanan taşınmazın tahliyesine ilişkin ilamlar
İtirazın iptali kararları
İstirdat davası kararları
Bu kararlar bakımından, alacaklının icra takibi başlatabilmesi için kesinleşme şartı aranmaz.
Kesinleşmeden İcraya Konulamayan Kararlar
Aşağıdaki ilamlar kesinleşmeden icraya konulamaz:
Menfi tespit ilamları
Aile hukukuna ilişkin hükümler
Boşanma ilamları
Ortaklığın giderilmesi kararları
Kira tespit ilamları
Çocuk teslimine ilişkin ilamlar
Babalık tespiti ilamları
Tapu iptali ve tescil ilamları
İdare mahkemelerinin eda hükmü içeren kararları
Kesinleşmemiş hakem kararları
Taşınmazın aynına ilişkin ilamlar
Hizmet tespiti davası ilamları
Bu kararlar kesinleşmeden icraya konulursa, borçlu şikâyet yoluyla takibin iptalini talep edebilir.
Ceza Dosyalarında Vekâlet Ücreti Kesinleşmeden İcraya Konulabilir mi?
🔹 Sanık Aleyhine Hükmedilen Vekâlet Ücreti
Ceza yargılamasında, sanığın mahkûmiyeti hâlinde katılan (müşteki) lehine hükmedilen vekâlet ücreti, mahkûmiyet hükmünün ferisi niteliğindedir.
Bu nedenle:
👉 Sanık aleyhine hükmedilen vekâlet ücreti, karar kesinleşmeden icraya konulamaz.
Bu husus, Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında açıkça kabul edilmektedir.
Yargıtay’ın Görüşü
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, mahkûmiyet kararına bağlı olarak hükmedilen:
Vekâlet ücretleri
Yargılama giderleri
Tazminatlar
bakımından, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 4. maddesi gereği kesinleşme şartının aranması gerektiğini belirtmektedir.
Mahkûmiyet hükmü kesinleşmeden, bu kalemlerin infazı veya icrası mümkün değildir.
Profesyonel Hukuki Destek Alın
İcra takibinin yanlış türde veya kesinleşme şartı gözetilmeden başlatılması, alacaklı açısından ciddi zaman ve hak kayıplarına yol açabilir. Özellikle ceza dosyalarından kaynaklanan vekâlet ücreti ve tazminat alacaklarında, icra sürecinin doğru planlanması büyük önem taşır.
Dosyanızın icraya uygun olup olmadığının değerlendirilmesi için Karabük icra avukatı ile görüşerek online hukuki danışmanlık alabilirsiniz.