Boşanma sürecinde ya da boşanma sonrasında maddi güçlük yaşayan taraf, belirli nafaka şartlarını karşılaması hâlinde mahkemeden nafaka talep edebilir. Her ay düzenli ödenen bu tutar, Türk Medeni Kanunu'nun ilgili maddeleriyle güvence altına alınmıştır.
Nafaka almak için doğru nafaka türünü ve o türe özgü nafaka şartlarını bilmek büyük önem taşır. Tedbir nafakası, yoksulluk nafakası, iştirak nafakası ve yardım nafakasının her birinin farklı koşulları, farklı süreleri ve farklı sona erme halleri vardır. Anayasa Mahkemesi'nin Haziran 2026 tarihli kararı bu alanda önemli bir değişim sürecini başlatmıştır.
Bu rehberde nafaka şartları ve nafaka çeşitleri sade bir dille açıklanmakta; her nafaka türü için ne yapmanız gerektiği ve nasıl hak kazanabileceğiniz anlatılmaktadır.
Nafaka Nedir?
Nafaka, boşanma davası sırasında veya boşanma sonrasında maddi zorluk çeken tarafa geçimini sağlayabilmesi için mahkemece belirlenen aylık ödenektir. Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesi yoksulluk nafakasını şöyle tanımlar:
"Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz."
Nafaka yalnızca boşanmayla sınırlı değildir. Maddi sıkıntı içindeki bir kişi, alt soyu (çocukları, torunları), üst soyu (anne-babası) ya da kardeşlerinden de nafaka talep edebilir. Bu durumda yardım nafakası söz konusu olur.
Nafaka Şartları: Kimler Nafaka Alabilir?
Nafaka şartları, nafaka türüne göre farklılaşır. Genel çerçeveyle şu kişiler nafaka alabilir:
Boşanma davası sırasında maddi olarak daha güçsüz olan eş tedbir nafakası talep edebilir. Boşanma kesinleştikten sonra yoksulluğa düşecek taraf yoksulluk nafakası isteyebilir. Velayeti almayan eş, müşterek çocuklar için iştirak nafakası öder. Yoksulluğa düşme riski taşıyan kişi ise alt soyu, üst soyu ya da kardeşlerinden yardım nafakası talep edebilir.
Nafaka taleplerinde genel şart: nafaka talep eden tarafın mali ihtiyaç içinde olması ya da yoksulluğa düşme riskinin bulunmasıdır. Aşağıda her nafaka türünün özgün nafaka şartları ayrıntılı biçimde açıklanmaktadır.
Nafaka Çeşitleri Nelerdir?
Türk hukukunda dört nafaka çeşidi düzenlenmiştir: tedbir nafakası, yoksulluk nafakası, iştirak nafakası ve yardım nafakası.
Tedbir nafakası, yoksulluk nafakası ve iştirak nafakası boşanma davasıyla doğrudan ilişkilidir. Yardım nafakası ise bireyin yakın hısımlarından talep edebildiği ayrı bir türdür. Nafaka çeşitlerinin her biri hakkında ayrıntılı bilgiye nafaka çeşitleri: tedbir, iştirak ve yoksulluk nafakası sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
Tedbir Nafakası
Tedbir nafakası, boşanma davası sürerken maddi olarak daha güçsüz olan eş ve çocuklara diğer eş tarafından ödenen nafakadır. Bu nafaka türünde kusur değerlendirmesi yapılmaz; yalnızca tarafların maddi durumu esas alınır.
Tedbir nafakası davanın açıldığı tarihte işlemeye başlar ve boşanma kararının kesinleşmesiyle sona erer. Mahkeme bu nafakaya re'sen — yani taraf talep etmese bile — hükmedebilir.
Yoksulluk Nafakası
Yoksulluk nafakası, boşanma kararı kesinleştikten sonra yoksulluğa düşecek olan tarafa diğer eşin ödediği nafakadır.
Yoksulluk Nafakasının Şartları
Yoksulluk nafakasına hükmedilebilmesi için şu koşulların birlikte gerçekleşmesi gerekir:
Nafaka talep eden taraf, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek olmalıdır.
Nafaka isteyen eşin kusuru, diğer eşinkinden daha ağır olmamalıdır.
Nafaka yükümlüsünün mali gücü yeterli olmalıdır.
Nafaka açıkça talep edilmiş olmalıdır — hâkim re'sen hükmedemez.
Yargıtay uygulamasında "yoksulluk" kavramı dar yorumlanmaz. Yeme, barınma, giyinme, sağlık ve ulaşım gibi zorunlu ihtiyaçları karşılayacak düzeyde geliri olmayan ya da bu düzeyin oldukça altında kalan kişi yoksul sayılabilir. Asgari ücret düzeyinde gelire sahip olmak tek başına yoksulluk nafakasını engellemiyor.
İştirak Nafakası
İştirak nafakası, çocuğun velayetini alamayan eşin; çocuğun bakım, eğitim ve diğer giderlerine katılmak amacıyla ödediği nafakadır. Nafakayı ödeyecek tarafın geliri esas alınarak hesaplama yapılır.
İştirak nafakası için talepte bulunma zorunluluğu yoktur. Boşanma davasında hâkim, ihtiyacı resen saptayarak nafakaya hükmedebilir.
İştirak Nafakası Ne Kadar Süre Devam Eder?
İştirak nafakası, çocuğun 18 yaşını doldurmasıyla (ergin olmasıyla) kendiliğinden sona erer (TMK m.182). 18 yaşını dolduran ve eğitimine devam eden çocuk iştirak nafakası alamaz; ancak anne ve babasına karşı eğitim nafakası için ayrıca dava açabilir.
Evlilik ya da mahkeme kararıyla ergin kılınma da iştirak nafakasını sona erdirir. Çocuğun ya da nafaka borçlusunun ölümü hâlinde de nafaka kesilir.
Yardım Nafakası
Yardım nafakası, refah içinde yaşayan bireyin alt soyu, üst soyu ve kardeşlerine karşı yükümlü tutulduğu nafakadır. Şart, nafaka talep edenin yardım görmezse yoksulluğa düşecek olmasıdır.
Yardım nafakasında miras sırası esas alınır. Nafakaya ihtiyacı olan kişi önce kendi çocuklarına, sonra torunlarına, ardından anne-babasına, en son da kardeşlerine dava açmalıdır. Bu sıraya uyulmadan açılan davalar genellikle reddedilir.
AYM Süresiz Nafaka Kararı (Haziran 2026)
Anayasa Mahkemesi, 4 Haziran 2026'da Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesindeki "süresiz olarak" ibaresini oyçokluğuyla iptal etti. Bu karar yoksulluk nafakası kurumunu ortadan kaldırmıyor; yalnızca nafakanın süresiz talep edilmesine imkân veren ibare iptal edildi. Tedbir nafakası ve iştirak nafakası bu kararın doğrudan kapsamı dışındadır.
İptal hükmünün yürürlüğe girmesi için 9 aylık geçiş süresi öngörüldü. Bu sürede TBMM yeni bir düzenleme yapacak. Mevcut nafaka kararları bu süreçte kendiliğinden sona ermez.
Kararın mevcut nafakalar, devam eden davalar ve yeni düzenleme üzerindeki etkileri için AYM Süresiz Nafaka Kararı: Devam Eden Nafakalar Ne Olacak?başlıklı makalemizi inceleyin.
Nafaka Şartları Değişince: Nafaka Ne Zaman Sona Erer?
Her nafaka türünün sona erme koşulları farklıdır.
Tedbir nafakası, boşanma kararı kesinleştiğinde kendiliğinden sona erer.
Yoksulluk nafakası, TMK m.176 uyarınca şu hâllerde sona erer veya kaldırılabilir:
Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi — irat biçimindeki nafaka kendiliğinden kalkar.
Taraflardan birinin ölümü — nafaka kendiliğinden sona erer.
Nafaka alacaklısının fiilen evli gibi yaşaması — mahkeme kararıyla kaldırılabilir.
Yoksulluğun ortadan kalkması — mahkeme kararıyla azaltılabilir ya da kaldırılabilir.
Haysiyetsiz hayat sürme — mahkeme kararıyla kaldırılabilir.
Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi yalnızca yoksulluk nafakasını etkiler. Müşterek çocuklar için hükmedilen iştirak nafakası yeniden evlenme hâlinde de devam eder.
Yoksulluk nafakasının kaldırılması için ayrıca dava açılması gerekmektedir. Detaylar için yoksulluk nafakasının kaldırılması davası sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Emsal Yargıtay Kararı
2. HD., 2017/1816 E., 2018/1320 K. 10.10.2018 T. sayılı kararı;
“Evlenirken eşinin evlat edindiği çocuğuna bakmayı kabul etmesine rağmen çocukla ilgilenmeyen, çocuğun ihtiyaçlarını karşılamayan ve zaman zaman çocuğu okuldan almayan kadının ise ağır kusurlu olduğu kabul edilerek tarafların boşanma davalarının kabulüyle boşanmalarına kadının yoksulluk nafakası isteğinin reddine karar verilmiştir.”
Bu karar, yoksulluk nafakası şartlarından biri olan "nafaka talep eden tarafın diğer eşten daha ağır kusurlu olmaması" ilkesinin somut bir yansımasıdır.
Nafaka Davası için Ne Yapmalısınız?
Boşanma sürecinde ya da boşanma sonrasında nafaka talep edecekseniz bir aile hukuku avukatı ile görüşmeniz süreci doğru yönetmek açısından kritiktir. Nafaka türünün yanlış belirlenmesi, dilekçenin eksik hazırlanması ya da delillerin yetersiz sunulması hak kaybına yol açabilir.
Nafaka Hesaplama Aracı ile tahmini nafaka miktarınızı hesaplayabilirsiniz.
Somut durumunuzu değerlendirmek için online danışmanlık hizmetimizden yararlanabilirsiniz.