Vergi Hukuku

Vergi avukatı hangi işlere bakar?

Vergi hukuku, devletin vergi alacağının doğması, tarh edilmesi, tahsili ve bu süreçte mükellef ile vergi idaresi arasında çıkan uyuşmazlıkları konu alır. Uyuşmazlıklar iki ana aşamada ortaya çıkar: verginin ve cezanın belirlendiği tarh aşaması (inceleme, ihbarname, uzlaşma, dava) ve kesinleşen borcun alındığı tahsil aşaması (ödeme emri, haciz, kanuni temsilcinin takibi).

Vergi avukatı; inceleme sürecinde mükellefe eşlik edilmesi, ihbarnameye karşı izlenecek yolun belirlenmesi, uzlaşma görüşmeleri, vergi mahkemesinde dava, ödeme emri ve hacze karşı dava, şirket ortağı ve yöneticilerinin sorumluluğundan doğan uyuşmazlıklar ile vergi kaçakçılığı suçlamalarında savunma konularında hukuki yardımda bulunur. Muhasebe ve beyanname işlemleri mali müşavirin görev alanındadır; uyuşmazlık aşamasında avukat ile mali müşavirin birlikte çalışması gerekir.

Vergi incelemesi nasıl yürür, mükellefin hakları nelerdir?

Vergi incelemesinin amacı, ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunu araştırmak, tespit etmek ve sağlamaktır (Vergi Usul Kanunu m. 134). İnceleme yapanlar şu kurallara uymak zorundadır (m. 140):

• İncelemenin konusu ve incelemeye başlanıldığı mükellefe yazıyla bildirilir
• İş yerinde yapılan incelemede, mükellefin muvafakati olmadıkça resmi çalışma saatleri dışında inceleme yapılamaz
• Tam inceleme en fazla 1 yıl, sınırlı inceleme en fazla 6 ay, katma değer vergisi iade incelemesi en fazla 3 ay içinde bitirilmelidir; ek süre verilirse nedeni mükellefe yazıyla bildirilir
• İnceleme bitince bunu gösteren bir belge mükellefe verilir

İnceleme sırasında düzenlenen tutanaklara mükellefin itiraz ve görüşlerinin yazılması ve tutanağın bir örneğinin mükellefe bırakılması zorunludur (m. 141). Tutanak, sonraki davada en önemli delillerden biridir; katılmadığınız tespitlerin tutanağa yazdırılması bu nedenle önem taşır.

İncelemeye başlanmadan önce idare, verginin eksik ödendiğine işaret eden ön tespitler hakkında mükellefi izaha davet edebilir. Davet yazısının tebliğinden itibaren 30 gün içinde izahta bulunulur. İzah yeterli bulunursa inceleme yapılmaz; yeterli bulunmazsa, 30 gün içinde beyanın düzeltilmesi ve verginin ödenmesi şartıyla vergi ziyaı cezası indirimli olarak, ziyaa uğratılan verginin %20'si oranında kesilir (m. 370). İnceleme süreci vergi incelemesi ve vergi cezaları rehberi yazımızda ayrıntılı anlatılmıştır.

Vergi ve ceza ihbarnamesi tebliğ edildi, hangi yollar var?

İnceleme veya takdir sonucunda tarh edilen vergi ve kesilen ceza, mükellefe ihbarname ile tebliğ edilir. Tebliğden itibaren 30 gün içinde aşağıdaki yollardan biri seçilmelidir. Bu yolların bir kısmı birbirini dışlar; örneğin üzerinde uzlaşılan ceza için dava açılamaz, dava açılan ceza için indirimden yararlanılamaz.

Vergi cezaları nelerdir, hangi hallerde ceza kesilmez?

Vergi ziyaı, mükellefin vergilendirmeyle ilgili ödevlerini zamanında veya tam olarak yerine getirmemesi yüzünden verginin zamanında tahakkuk ettirilmemesi veya eksik tahakkuk ettirilmesidir (Vergi Usul Kanunu m. 341). Vergi ziyaı cezası şu şekilde belirlenir (m. 344):

• Kural olarak ziyaa uğratılan verginin 1 katı
• Vergi ziyaına kaçakçılık fiilleriyle sebebiyet verilmişse 3 katı, bu fiillere iştirak edenler için 1 katı
• İncelemeye başlanmadan veya takdir komisyonuna sevkten önce, kanuni süresi geçtikten sonra kendiliğinden verilen beyannamelerde yarısı
• Mükellefiyet kaydı yaptırmadan faaliyette bulunarak vergi ziyaına sebebiyet verilmişse %50 artırımlı (28.07.2024 tarihli değişiklik)

Usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları ise beyannamenin süresinde verilmemesi, defter tutulmaması, fatura ve benzeri belgelerin düzenlenmemesi gibi şekle ve usule ilişkin ödevlerin yerine getirilmemesi halinde kesilir. Bu cezaların tutarları her yıl yeniden belirlenir.

Bazı hallerde ceza kesilmez veya azalır. Pişmanlık hükümlerine göre, vergi ziyaına yol açan durumunu herhangi bir ihbar veya inceleme başlamadan önce vergi dairesine kendiliğinden dilekçeyle bildiren, 15 gün içinde beyannamesini veren veya düzelten ve vergiyi gecikme zammı oranındaki zamla birlikte ödeyen mükellefe vergi ziyaı cezası kesilmez (m. 371). Vergi idaresinin mükellefe yazıyla yanlış izahat vermiş olması veya bir hükmün uygulanmasına ilişkin içtihadın değişmesi halinde de ceza kesilmez (m. 369).

Vergi mahkemesinde dava nasıl yürür?

1. 1

   Dava dilekçesi

   Dava, ihbarnamenin tebliğini izleyen günden itibaren 30 gün içinde yetkili vergi mahkemesine verilecek dilekçeyle açılır. Dilekçe, yetkili mahkemeye gönderilmek üzere bulunulan yerdeki idare veya vergi mahkemesine, bunların bulunmadığı yerlerde asliye hukuk hakimliğine de verilebilir (İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 4).

2. 2

   Tahsilatın durması

   Vergi mahkemesinde dava açılması, tarh edilen vergi ile buna bağlı ceza ve zamların dava konusu edilen bölümünün tahsilini kendiliğinden durdurur (İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 27). Ödeme emri ve haciz gibi tahsil aşamasındaki işlemlere karşı açılan davalarda ise tahsilat kendiliğinden durmaz; yürütmenin durdurulması ayrıca istenmelidir.

3. 3

   Savunma ve inceleme

   Yargılama yazılı usulle ve dosya üzerinden yürür. Vergi dairesi savunmasını ve inceleme raporunu sunar; taraflar karşılıklı ikişer dilekçe verir. Koşulları varsa duruşma istenebilir. Mahkeme gerekli görürse bilirkişi incelemesi yaptırır.

4. 4

   Karar ve kanun yolları

   Karara karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf başvurusu yapılabilir (İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 45). Kanun'da belirlenen ve her yıl güncellenen parasal sınırın altındaki davalarda verilen kararlar kesindir.

5. 5

   Kanun yolundan vazgeçme

   İstinaf veya temyiz yolu açık kararlarda mükellef, başvuru süresi içinde kanun yolundan vazgeçtiğini vergi dairesine bildirirse; kaldırılan verginin %60'ı, onaylanan verginin tamamı ve onaylanan vergiye ilişkin cezanın %75'i tahakkuk eder. Bu tutar 1 ay içinde ödenirse ayrıca %20 indirim uygulanır; onaylanan vergi tutarında indirim yapılmaz (Vergi Usul Kanunu m. 379).

Ödeme emri tebliğ edildi, ne yapılabilir?

Vadesinde ödenmeyen kamu alacakları için borçluya ödeme emri tebliğ edilir. Borçlu 15 gün içinde borcunu ödemek veya mal bildiriminde bulunmak zorundadır (6183 sayılı Kanun m. 55). Aynı süre içinde ödeme emrine karşı vergi mahkemesinde dava açılabilir. Bu davada ileri sürülebilecek sebepler Kanun'da sayılmıştır (m. 58):

• Böyle bir borcun bulunmadığı (örneğin vergi ve ceza ihbarnamesinin usulüne uygun tebliğ edilmemiş olması nedeniyle borcun kesinleşmemesi)
• Borcun kısmen veya tamamen ödenmiş olduğu
• Borcun zamanaşımına uğradığı

Ödeme emrine karşı dava açılmaz ve borç ödenmezse vergi dairesi borçlunun banka hesaplarına, araçlarına, taşınmazlarına ve üçüncü kişilerdeki alacaklarına haciz uygulayabilir (m. 62). Haciz işlemlerine karşı da vergi mahkemesinde dava açılabilir.

Borcun vadesinde ödenmesi veya haczin uygulanması borçluyu çok zor duruma düşürecekse, yazılı talep üzerine ve kural olarak teminat gösterilmesi şartıyla borç 72 ayı geçmemek üzere faiziyle birlikte tecil edilebilir, yani taksitlendirilebilir (m. 48). Kamu alacağı, vadesinin rastladığı yılı izleyen yılın başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar (m. 102); ödeme emri tebliği ve haciz gibi işlemler bu süreyi keser.

Şirketin vergi borcundan ortaklar ve yöneticiler sorumlu mudur?

Şirketin vergi borcu kural olarak şirketin malvarlığından tahsil edilir. Ancak borç şirketten tahsil edilemezse veya tahsil edilemeyeceği anlaşılırsa, Kanun bazı kişilerin kendi malvarlıklarıyla sorumlu tutulmasını öngörür.

Ortak veya temsilci adına düzenlenen ödeme emrine karşı açılacak davada; şirket hakkındaki takibin tüketilmediği, borcun ait olduğu dönemde ortaklık veya temsil sıfatının bulunmadığı, borcun şirket adına usulüne uygun kesinleşmediği ve zamanaşımı gibi sebepler ileri sürülebilir. Anonim şirket pay sahipleri ise yalnızca pay sahibi olmaları nedeniyle şirketin vergi borcundan sorumlu tutulmaz. Şirket türleri arasındaki farklar ticaret hukuku sayfasında anlatılmıştır.

Vergi kaçakçılığı suçları ve cezaları nelerdir?

Bazı fiiller yalnızca vergi cezasını değil, hapis cezasını da gerektirir (Vergi Usul Kanunu m. 359):

• Defter ve kayıtlarda hesap ve muhasebe hilesi yapmak, gerçek olmayan kişiler adına hesap açmak, defter, kayıt ve belgeleri tahrif etmek veya gizlemek, içeriği itibarıyla yanıltıcı belge düzenlemek veya kullanmak: 18 aydan 5 yıla kadar hapis
• Defter, kayıt ve belgeleri yok etmek, sahte belge (gerçek bir işlem olmadığı halde varmış gibi düzenlenen belge) düzenlemek veya kullanmak: 3 yıldan 8 yıla kadar hapis

İnceleme sırasında, varlığı sabit olan defter ve belgelerin inceleme elemanına ibraz edilmemesi gizleme sayılır. Bu suçlardan kamu davası açılabilmesi, vergi incelemesinin tamamlanmasına ve sonucun Cumhuriyet başsavcılığına bildirilmesine bağlıdır (m. 367).

Tarh edilen vergi, gecikme faizi ve gecikme zammının tamamı ile kesilen cezaların yarısı soruşturma evresinde ödenirse verilecek ceza yarı oranında, kovuşturma evresinde hüküm verilinceye kadar ödenirse üçte bir oranında indirilir. Pişmanlık şartlarına uygun olarak durumu kendiliğinden bildirenler hakkında bu suçlardan ceza verilmez. Ceza davası ile vergi mahkemesindeki dava birbirinden ayrı yürür. Soruşturma ve kovuşturma aşamalarına ilişkin genel bilgi ceza hukuku sayfasındadır.

Karabük'te vergi davası nerede açılır?

Karabük'te vergi mahkemesi bulunmamaktadır. Karabük'teki vergi dairelerinin işlemlerine karşı davalar Zonguldak Vergi Mahkemesi'nde açılır. Dava dilekçesi, Zonguldak'a gönderilmek üzere Karabük İdare Mahkemesi'ne de verilebilir (İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 4); Karabük İdare Mahkemesi, Karabük Belediyesi binasının 7. katındadır. İstinaf incelemesi bölge idare mahkemesinde yapılır.

Uzlaşma başvurusu ve cezada indirim talebi, ihbarnameyi düzenleyen vergi dairesine yapılır. Büromuz Karabük merkezdedir; Safranbolu ve diğer ilçelerden veya başka şehirlerden gelen başvurular için online danışmanlık ile görüşme yapılabilir. İdari yargıdaki diğer dava türleri idare hukuku sayfasında anlatılmıştır.

Vergi davasında avukat zorunlu mudur, ücret nasıl belirlenir?

Vergi mahkemesinde dava açmak ve uzlaşma görüşmesine katılmak için avukatla temsil zorunlu değildir. Bununla birlikte 30 ve 15 günlük sürelerin kaçırılması halinde vergi ve ceza kesinleşir; dava, uzlaşma ve indirim yollarından hangisinin seçileceği ise ödenecek tutarı doğrudan etkiler. Yargılama yazılı yürüdüğü için dava dilekçesinde ileri sürülmeyen hususların sonradan telafisi güçtür.

Avukatlık ücreti, işin kapsamına göre avukatla yapılan yazılı sözleşmeyle belirlenir; Türkiye Barolar Birliği'nin her yıl yayımladığı Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin altında ücret kararlaştırılamaz. Danışma görüşmesinin süresi, ücreti ve işleyişi online danışmanlık sayfasında yazılıdır.

Vergi hukuku alanındaki hizmetler

• Vergi ve Ceza İhbarnamesine Karşı Dava
• Uzlaşma Başvurusu
• Vergi İncelemesi Süreci
• Ödeme Emrine Karşı Dava
• Düzeltme ve Şikayet Yolu
• Şirket Ortağı ve Kanuni Temsilcinin Sorumluluğu
• Haciz İşlemlerine İtiraz
• Vergi Kaçakçılığı Suçları

İlgili sayfalar

Tüm yazılar: makaleler

Sık sorulan sorular