İş sözleşmesi hazırlama ve inceleme süreci, hem işverenin hem de işçinin haklarını korumak açısından kritik öneme sahiptir. 4857 sayılı İş Kanunu ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında hazırlanan iş sözleşmesi, tarafların yükümlülüklerini baştan netleştirir; olası uyuşmazlıkları önler ya da anlaşmazlık çıktığında güçlü bir hukuki dayanak oluşturur.
Yanlış ya da eksik hazırlanmış bir iş sözleşmesi, ilerleyen süreçte kıdem ve ihbar tazminatı uyuşmazlıklarına, haksız fesih davalarına ya da işe iade süreçlerine zemin hazırlayabilir. Sözleşmenin imzalanmadan önce hukuki denetimden geçirilmesi, bu risklerin büyük bölümünü başından ortadan kaldırır.
İş Sözleşmesi Nedir?
İş sözleşmesi, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 8. maddesi uyarınca işçinin bağımlılık ilişkisi içinde iş görmeyi, işverenin ise ücret ödemeyi taahhüt ettiği sözleşmedir. Bu sözleşme çalışma ilişkisinin hukuki temelini oluşturur ve tarafların birbirlerine karşı hak ile yükümlülüklerini belirler. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da iş sözleşmesinin kanunda aksi belirtilmedikçe özel bir şekle tabi olmadığını ve niteliği itibarıyla sürekli bir iş ilişkisi kurulmasına yol açtığını kabul etmektedir (HGK 2014/2099 E., 2017/261 K.).
Bir iş sözleşmesi; çalışma koşullarını, ücret miktarını ve ödeme dönemini, haftalık çalışma saatlerini, yıllık izin haklarını, ihbar sürelerini, varsa rekabet yasağı ve gizlilik yükümlülüklerini kapsar. Bu unsurların sözleşmede açıkça yer almaması hâlinde 4857 sayılı Kanun'un ilgili hükümleri doğrudan uygulanır; ancak yasal düzenleme her zaman taraflardan birinin özel beklentisini karşılamayabilir.
İş sözleşmesinde deneme süresi ve fazla çalışma iznine ilişkin hükümlere de yer verilmesi beklenir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 15. maddesi uyarınca sözleşmeye konulacak deneme süresi en çok iki ay olabilir; toplu iş sözleşmeleriyle bu süre dört aya kadar uzatılabilir. Deneme süresi içinde taraflar iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir. Fazla çalışma yaptırılabilmesi için ise işçinin yazılı onayının alınması zorunludur; bu onay her takvim yılı başında yenilenir ve sözleşme içinde ya da ayrı bir belgeyle düzenlenebilir.
İş Sözleşmesi Türleri
Belirli Süreli İş Sözleşmesi
Belirli süreli iş sözleşmesi, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca yalnızca belirli koşulların varlığı hâlinde geçerli biçimde kurulabilir: işin niteliği belirli bir süreyle sınırlı olmalı ya da ortada nesnel ve haklı bir neden bulunmalıdır. Bu koşullar gerçekleşmemişse, sözleşmeye "belirli süreli" yazılmış olsa dahi sözleşme belirsiz süreli kabul edilir.
Belirli süreli sözleşme, süre sonunda kendiliğinden sona erer ve bu durum kural olarak kıdem tazminatı hakkı doğurmaz. Ancak birden fazla belirli süreli sözleşmenin zincirleme yapılması ve kanunun aradığı nesnel nedenlerin bulunmaması hâlinde sözleşme belirsiz süreli sayılır; işçi kıdem tazminatı talep edebilir. Uyuşmazlık Mahkemesi de esaslı bir neden olmadıkça belirli süreli sözleşmenin zincirleme yapılamayacağını, aksi hâlde sözleşmenin başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edileceğini karara bağlamıştır (Uyuşmazlık Mahkemesi 2021/618 E., 2022/143 K.).
Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi
Belirsiz süreli iş sözleşmesi, belirli bir bitiş tarihine bağlı olmaksızın kurulan sözleşmedir. Türk iş hukukunda asıl olan sözleşme türü budur; belirli sürelilik için açıkça ve haklı bir neden bulunması gerekir, aksi takdirde sözleşme belirsiz süreli sayılır.
İşveren tarafından geçerli bir neden olmaksızın feshedilen belirsiz süreli sözleşmelerde işçi, kıdem ve ihbar tazminatının yanı sıra koşulları oluşmuşsa işe iade davası açabilir. İşten çıkarılan işçinin hangi haklara sahip olduğuna ilişkin ayrıntılı bilgiye ulaşabilirsiniz.
Tam Süreli ve Kısmi Süreli İş Sözleşmesi
Kısmi süreli (part-time) iş sözleşmesi, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 13. maddesi kapsamında düzenlenmiştir. Kısmi süreli çalışmada işçi, haftalık normal çalışma süresinin üçte ikisinden az çalışır. Kısmi süreli iş sözleşmesinin yazılı biçimde yapılması zorunludur.
İş Sözleşmesinde Bulunması Gereken Zorunlu Unsurlar
İş Kanunu'na göre sözleşmede aşağıdaki unsurların açıkça yer alması gerekir:
- İşçinin ve işverenin kimlik / unvan ve adres bilgileri
- Görev tanımı ve çalışılacak iş yeri
- Ücret miktarı ve ödeme dönemi
- Haftalık çalışma süresi
- Yıllık ücretli izin süresi
- İhbar süresi (kıdeme göre 2–8 hafta)
- Deneme süresi (varsa, en çok 2 ay) ve fazla çalışma onayına ilişkin düzenleme
- Sözleşme türü (belirli/belirsiz süreli) ve belirli süreli ise nedeni
- Varsa rekabet yasağı; gizlilik, iş ürünleri, buluş bildirimi, şirket sırları ve verilerin korunmasına ilişkin yükümlülükler
Yazılı sözleşme yapılmayan hâllerde işveren, işçiye en geç iki ay içinde çalışma koşullarını, ücret bilgilerini ve fesih hükümlerini gösteren yazılı bir belge vermekle yükümlüdür. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi idari yaptırıma konu olabilir.
Sözleşme Hazırlamada Sık Yapılan Hatalar
Hazır şablon ya da internetten indirilen örnek sözleşmeler, iş yerinin özgün koşullarını yansıtmaz ve ciddi hukuki riskler doğurabilir. En yaygın hatalar şunlardır:
İşverenler açısından: Görev tanımının muğlak bırakılması, rekabet yasağı maddesinin hukuki geçerlilik koşullarını karşılayacak biçimde yazılmaması, fazla mesai politikasının belirsiz kalması, kısmi süreli sözleşmenin sözlü yapılması, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerinin (6331 sayılı Kanun) sözleşmeye yansıtılmaması.
İşçiler açısından: Sözleşmeyi imzalamadan önce hukuki denetimden geçirmemek, ücret dışındaki hakların (ikramiye, prim, araç, telefon, yol-yemek yardımı) yazıya dökülmemesi, belirli süreli sözleşmenin aslında belirsiz süreli olduğunun fark edilmemesi.
İşçilik alacaklarınızı hesaplamak için hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Hizmetlerimiz
İş Sözleşmesi Hazırlama
İşveren ve işçi tarafına özgü, 4857 sayılı İş Kanunu ile uyumlu iş sözleşmeleri hazırlıyoruz. Sözleşme; pozisyon, çalışma modeli (tam zamanlı, kısmi süreli, uzaktan çalışma) ve sektörün gerektirdiği özel koşullara göre şekillendirilir.
Mevcut Sözleşmenin İncelenmesi
İmzalamadan önce elinizde bulunan sözleşmeyi hukuki açıdan inceliyor; sorunlu maddeleri, boşlukları ve riskleri raporluyoruz. Rekabet yasağı, gizlilik, ücret dışı haklar ve fesih koşulları açısından özellikle dikkatli bir değerlendirme yapıyoruz.
İşveren Danışmanlığı
Birden fazla çalışanı olan işletmeler için standart sözleşme şablonları oluşturuyor; personel politikasını düzenleyen ek sözleşmelerin (rekabet yasağı sözleşmesi, gizlilik sözleşmesi, yetki belgesi) hazırlanmasında hukuki destek veriyoruz.
Karabük'te İş Sözleşmesi Avukatı
Karabük'te faaliyet gösteren sanayi işletmeleri, KOBİ'ler ve bireysel çalışanlar için iş sözleşmesi hazırlama ve inceleme hizmeti veriyoruz. Karabük'ün sanayi yapısından kaynaklanan özel durumlar — çok sayıda çalışanla yapılan toplu alım, uzun süreli çalışma ilişkileri, rekabet yasağı hükümleri — büro olarak yakından takip ettiğimiz alanlardır.
Büroya gelmeden de hizmet alabilmek için online danışmanlık hizmetimizi kullanabilirsiniz.
İş hukukundaki diğer konular için İş Hukuku hizmet sayfamıza göz atabilirsiniz.