Haksız işten çıkarıldığını düşünen işçiler, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında işe iade davası açabilir. Bu dava; feshin geçersizliğini ve işe geri dönme hakkını güvence altına alır. Bu konu, İş Hukuku hizmetlerimiz kapsamında değerlendirilmektedir. Süre kısıtlamaları nedeniyle işten çıkarılma anından itibaren hukuki destek almak büyük önem taşır. Bireysel durumunuz için online danışmanlık hizmetimizden yararlanabilirsiniz.
İşe İade Davası Nedir?
İşe iade davası, iş sözleşmesi geçerli sebep olmaksızın feshedilen işçinin mahkeme kararıyla görevine iade edilmesini sağlayan hukuki yoldur. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 18-21. maddeleri arasında düzenlenen bu güvence, belirli koşulların sağlanması durumunda uygulanır.
İşçinin işe iade davası açabilmesi için önce zorunlu arabuluculuk aşamasından geçmesi gerekir. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa dava mahkemeye taşınır. Süreç ve yasal şartlar hakkında ayrıntılı bilgiye İşe İade Davası Şartları makalemizden ulaşabilirsiniz.
Kimler İşe İade Davası Açabilir?
Yasal Şartlar
İşe iade davası açılabilmesi için 4857 sayılı İş Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca aşağıdaki koşulların aynı anda sağlanması gerekir:
İşçi Yönünden Koşullar:
İşyerinde en az 6 ay kıdeme sahip olmak
Belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışmak
İşveren vekili konumunda bulunmamak
İşveren Yönünden Koşullar:
İşyerinde 30 veya daha fazla işçi çalışıyor olması (aynı iş kolundaki tüm işyerleri birlikte değerlendirilir)
Feshin geçerli bir sebebe dayanmaması
Bu koşulları taşıdığınızı düşünüyorsanız, İşçilik Alacakları Hesaplama Aracı'nı kullanarak hak kazandığınız tutarları önceden hesaplayabilirsiniz.
Geçerli Sebep Kavramı ve Yargıtay İçtihadı
Feshin geçerli bir sebebe dayanması, işverenin feshi son çare olarak uygulaması (feshin son çare olması ilkesi) ile yakından ilgilidir. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi'nin 2011/8310 E., 2012/2914 K. sayılı kararında, işverenin işçi azaltma yoluna giderken hangi objektif kritere göre işçiyi seçtiğini ortaya koyamadığı ve işçinin başka bir işte çalıştırılma imkânının araştırılmadığı hallerde feshin geçerli sebebe dayanmadığına hükmedilmiştir. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi kapatılmış olup iş uyuşmazlıklarına artık yalnızca Yargıtay 9. Hukuk Dairesi bakmaktadır; ancak 22. Hukuk Dairesi'nin önceki kararları içtihat olarak uygulanmaya devam etmektedir.
Arabuluculuk ve Dava Süreci
Arabuluculuk Aşaması
İşe iade davası açılmadan önce arabuluculuk zorunludur (İş K. m.20). İşçi, iş sözleşmesinin feshedildiğini öğrendiği tarihten itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurmak zorundadır. Bu süre hak düşürücü nitelikte olup kaçırılması durumunda işe iade hakkı sona erer.
Arabuluculuk görüşmelerinde taraflar anlaşamazsa arabulucu "son tutanak" düzenler. İşçinin bu tutanaktan itibaren 2 hafta içinde mahkemeye dava açması gerekir.
Mahkeme Aşaması
Dava, işçinin işyerinin bulunduğu yer iş mahkemesinde görülür. Yargılama süresi ilk derece mahkemesinde 6-9 ay, istinaf aşamasında yaklaşık 1 yıl olarak öngörülmektedir. Talep miktarına göre istinaf kararı sonrasında dosya Yargıtay incelemesine de taşınabilir; bu durumda toplam süreç daha da uzayabilir.
İşe İade Davasının Sonuçları
İşe İade Kararı
Mahkeme feshi geçersiz bulursa işveren, işçiyi 1 ay içinde işe başlatmak zorundadır. Kesinleşen kararın işçiye tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işverene başvurarak işe dönmek istediğini bildirmesi gerekir. Bu süre kaçırılırsa fesih geçerli sayılır.
İşe Başlatmama Tazminatı
İşveren işçiyi süresinde işe başlatmazsa, işçinin kıdemine ve işten çıkarılma biçimine göre 4 ila 8 aylık brüt ücret tutarında iş güvencesi tazminatına hükmedilir (İş K. m.21). Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 2018/7225 K. sayılı kararı da bu 4-8 aylık sınırın aşılamayacağını teyit etmektedir.
Boşta Geçen Süre Ücreti
Dava süresince çalışılamayan dönem için işveren en fazla 4 aylık ücret ve diğer hakları ödemekle yükümlüdür. İşçi, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren 10 iş günü içinde işverene başvurup işe başlatılırsa yalnızca bu boşta geçen süre ücretine hak kazanır. İşveren işçiyi süresinde işe başlatmazsa hem boşta geçen süre ücreti hem de işe başlatmama tazminatı ödenir; ayrıca işçinin ihbar tazminatı ve en az bir yıllık kıdemi varsa kıdem tazminatı hakları da doğar.
İhbar ve kıdem tazminatı işe iade davasının konusu olmadığından, işveren bunları ödemezse bu alacaklar için ayrıca arabuluculuk ve dava süreci işletilmesi gerekir. İşten çıkarılan işçinin diğer hakları için İşten Çıkarılan İşçinin Hakları ve Kıdem ve İhbar Tazminatı Alma Şartları makalelerimizi inceleyebilirsiniz.
Tazminat tutarlarını önceden tahmin etmek için İşçilik Alacakları Hesaplama Aracı'ndan yararlanabilirsiniz.
Karabük'te İşe İade Davası
Karabük ilinde işe iade davaları Karabük İş Mahkemesi'nde görülmektedir. Arabuluculuk ve yargılama sürecinde yerel koşulları bilen bir hukuk bürosundan destek almak, süreci hem hızlandırır hem de hak kayıplarını en aza indirir. Büromuz Karabük'te yerleşik olarak iş hukuku alanında hizmet vermektedir.
Danışmanlık almak için online danışmanlık formumuzu doldurabilirsiniz.